Pułkownik ma 47 lat i od października 1938 roku dowodzi 10 Brygadą Kawalerii Pancernej – pierwszą w pełni zmotoryzowaną jednostką polską, wyposażoną w tankietki TKS i TK3 oraz lekkie czołgi Vickers E. Z powodu regulaminowych czarnych skórzanych ubiorów załóg nazywana jest „Czarną Brygadą”. Stan: 2 200 ludzi, 65 wozów bojowych, 2 bataliony zmotoryzowane.
Początkowo rozmieszczona w Galicji jako ruchoma rezerwa Armii „Kraków” generała Antoniego Szyllinga, brygada zostaje 1 września rzucona do walk opóźniających na osi Sucha–Wadowice przeciw 2 Dywizji Pancernej generała Rudolfa Veiela i 4 Lekkiej Dywizji Piechoty z 14 Armii niemieckiej (Wilhelm List). Maczek przechodzi do metodycznego odwrotu na wschód: Nowy Targ, Jordanów, Wiśnicz, potem Tarnów. Do 8 września brygada straciła jedną trzecią wozów, ale też narzuciła 2 Dywizji Pancernej 48 godzin opóźnienia i zadała nieprzyjacielowi straty rzędu 1 500 zabitych lub rannych.
Sowiecka inwazja z 17 września odcina drogę na „przedmoście rumuńskie”. 18 września Maczek otrzymuje od Rydza-Śmigłego rozkaz przejścia na Węgry, by ocalić to, co zostało. Brygada liczy wówczas 1 500 zdolnych do walki ludzi i 32 wozy. Przekroczenie granicy węgierskiej wymaga wyborów.
Maczek niszczy sprzęt na granicy i przechodzi tylko z żołnierzami w mundurach. W dniach 18–19 września na Przełęczy Tatarskiej (w Karpatach Wschodnich) 10 Brygada niszczy lub zakopuje pojazdy i broń ciężką – neutralne Węgry nie wpuszczają uzbrojonych żołnierzy państw wojujących. 1 400 ludzi przekracza granicę w mundurach i zostaje internowanych. W następnych miesiącach Maczek organizuje potajemną ucieczkę swoich żołnierzy przez Jugosławię do Francji, gdzie już w styczniu 1940 roku odtwarza nową 10 Brygadę Zmechanizowaną. Krótkie walki we Francji (maj–czerwiec 1940), ewakuacja do Wielkiej Brytanii. W 1942 roku 10 Brygada staje się 1 Dywizją Pancerną, ostrzem natarcia zamykającego kocioł pod Falaise w sierpniu 1944 roku. Maczek wyzwala Bredę, Wilhelmshaven i kończy wojnę jako generał. Odmawia powrotu do komunistycznej Polski. Umiera w Edynburgu w 1994 roku, w wieku 102 lat, nie ujrzawszy wolnej Polski w mundurze, który nosił na Przełęczy Tatarskiej.
T01-017