Wzniesiona przez Napoleona I w latach 1806–1812, zmodernizowana przez Rosjan w XIX wieku, a następnie przez Polaków w latach 20. i 30. XX wieku, twierdza Modlin strzeże zbiegu Wisły i Narwi, 30 km na północny zachód od Warszawy. 1 września jej zwykły garnizon liczy zaledwie około 5 000 ludzi, ale od 9 września cofają się do niej resztki Armii „Modlin” generała Krukowicza-Przedrzymirskiego oraz fragmenty armii „Pomorze” i „Poznań”.
Generał , lat 58, obejmuje w twierdzy dowództwo 13 września na mocy dekretu Rydza-Śmigłego. Do 15 września twierdza kryje blisko 35 000 ludzi, w tym 4 000 rannych; do ich obrony Thommée ma 134 działa – Schneidery, Boforsy, vz. 30 – oraz 12 lekkich czołgów, a także obsady 2 umocnień w Modlinie i Zakroczymiu.
Niemieckie ataki zaczynają się już 13 września. Bocka powierza zdobycie Modlina 3 Armii Küchlera, liczącej 4 dywizje piechoty i wspieranej przez Kesselringa: sztukasy i ciężka artyleria 150 i 210 mm zaciekle biją w umocnienia. Modlin się broni. 18 września 2 niemieckie dywizje pancerne, Reinhardta i Kempfa, zostają wycofane na południe – polski garnizon wciąż się trzyma.
Ale 28 września Warszawa już skapitulowała. Modlin nie ma już pocisków do ciężkiej artylerii, od zniszczenia pomp nie ma pitnej wody, nie ma ani jednego opatrunku dla 4 000 rannych. Wybucha tyfus. Thommée musi zdecydować.
Thommée negocjuje humanitarne warunki kapitulacji (ewakuacja rannych, traktowanie oficerów), jednocześnie niszcząc swój ciężki sprzęt. 28 września niszczy ciężkie działa artyleryjskie i pali tajne szyfry. O 12.00 wysyła parlamentariusza do generała Adolfa Straussa (Wehrmacht). Wynegocjowane warunki: natychmiastowa ewakuacja rannych do szpitali cywilnych, oficerowie zachowują w niewoli szable, szeregowi są traktowani zgodnie z konwencją genewską. Kapitulacja zostaje podpisana rankiem 29 września. 30 000 zdolnych do walki ludzi i 4 000 rannych idzie do niewoli. Thommée trafia do oflagu, przeżywa, zostaje uwolniony w 1945 roku, wraca do komunistycznej Polski i umiera w Łodzi w 1962 roku – jako jedyny z wielkich dowódców września 1939 roku, który wybrał powrót. Modlin pozostaje polską twierdzą wojskową do 1991 roku, potem staje się muzeum.
T01-019