Pułkownik , 44 lata, od 1 sierpnia 1939 roku dowodzi 18 Pułkiem Ułanów Pomorskich, wchodzącym w skład Pomorskiej Brygady Kawalerii pułkownika Stanisława Grzmota-Skotnickiego. Rankiem 1 września 1939 roku jego pułk osłania odwrót polskich jednostek na południe od Chojnic, naprzeciw niemieckiej 20 Dywizji Piechoty Zmotoryzowanej, która napiera w stronę Tucholi.
Około 19.00 jego zwiadowcy dostrzegają batalion niemieckiej piechoty z 76 Pułku Piechoty Zmotoryzowanej, rozlokowany na skraju lasu pod Krojantami i właśnie rozbijający biwak. Kawaleria polska to piechota konna – bez pancerzy, bez lanc, z karabinami Mauser wz. 98 i szablami wz. 34 dla oficerów. Wciąż jednak szkoli się ją do walki w szyku konnym: do szarży białą bronią na piechotę zaskoczoną bez osłony.
Teren jest otwarty na 800 metrów. Niemiecki batalion jest spieszony, karabiny stoją w kozłach. Mastalerz ma natychmiast do dyspozycji 2 szwadrony, około 250 jeźdźców, przeciw 200 piechurom. Wie jednak, że w rejonie zgłaszano obecność samochodów pancernych Sd.Kfz. 222 – kawaleria nie ma czym odpowiedzieć na ich działka 20 mm. Okno zaskoczenia szybko się zamyka.
Mastalerz natychmiast rusza do szarży z szablami, by wykorzystać zaskoczenie. Szarża 2 szwadronów zaskakuje niemiecką piechotę, która ponosi straty i cofa się w las. Jednak w ciągu kilku minut nadjeżdżają samochody pancerne Sd.Kfz. 222 i 231 i otwierają ogień do jeźdźców odsłoniętych na płaskim terenie. Ginie Mastalerz i około 20 ułanów, około 50 jest rannych. Niemcy opuszczają pozycję na noc. 2 września włoski korespondent wojenny (, towarzyszący niemieckiej jednostce) pisze depeszę, w której twierdzi, że kawaleria polska „szarżowała szablami na niemieckie czołgi” – błędna relacja, która staje się podstawą propagandowego mitu nazistowskiego, a potem sowieckiego, o „kawalerii polskiej przeciw Panzerom”. Rzeczywistość spod Krojant jest odwrotna: szarża udana taktycznie przeciw piechocie, po której następuje odwrót pod ogniem lekkich pojazdów pancernych.
T01-006