6 listopada 1939 roku w Krakowie szef Gestapo wzywa profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego do Collegium Novum pod pretekstem wykładu o niemieckiej polityce oświatowej. To pułapka: 184 uczonych zostaje aresztowanych, a większość z nich deportowana do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. Operacja przejdzie do historii jako Sonderaktion Krakau.
Okupanci zamykają uniwersytet i zakazują polskiego szkolnictwa wyższego: według nazistów Polacy mają otrzymywać tylko elementarne wykształcenie, służące Rzeszy.
Student prawa, któremu właśnie odwołano zajęcia, musi zdecydować o swojej przyszłości.
Po Sonderaktion Krakau i zamknięciu uniwersytetów naziści zakazali Polakom szkolnictwa wyższego. Udokumentowaną odpowiedzią był natychmiastowy rozwój tajnego nauczania (tajne komplety): już od 1940 roku profesorowie i studenci w konspiracji odtwarzali wykłady i egzaminy, a podziemny uniwersytet działał w Krakowie i w Warszawie do 1945 roku, pod groźbą śmierci lub deportacji. Ciągłość polskiej edukacji w konspiracji była masowym aktem oporu kulturalnego, a nie odosobnionym gestem.
T01-125