Jesienią 1939 roku na ziemiach polskich wcielonych do Rzeszy, zwłaszcza na Pomorzu Gdańskim (Prusy Zachodnie) i w Kraju Warty, okupant rejestruje Volksdeutschów, czyli etnicznych Niemców mieszkających w Polsce od pokoleń. Wielu z nich trafia do Volksdeutscher Selbstschutz, milicji „samoobrony” kierowanej przez SS i podlegającej Heinrichowi Himmlerowi.
W miasteczkach i wsiach sąsiedzi i miejscowi notable znają nazwiska i adresy polskich elit oraz ludności żydowskiej. Milicja tropi, aresztuje i morduje według list proskrypcyjnych, często w pobliżu domów tych, którzy je sporządzają. Wezwany Volksdeutsch zostaje zobowiązany do udziału.
Mężczyzna może się stawić i służyć, próbować się wymigać, ryzykując podejrzenie o nielojalność wobec „narodu niemieckiego”, albo spróbować opuścić strefę – choć wewnętrzne granice Rzeszy są pilnie strzeżone.
Zdecydowana większość wezwanych Volksdeutschów wstępuje do Selbstschutzu – z przekonań ideologicznych, pod presją środowiska lub z oportunizmu. Milicja, licząca do około 100 000 członków, uczestniczy w masowych egzekucjach jesieni 1939 roku na ziemiach zaanektowanych: szacuje się, że mordy na polskich i żydowskich elitach oraz cywilach w tych regionach (Prusy Zachodnie/Pomorze Gdańskie i Kraj Warty) pochłonęły kilkadziesiąt tysięcy ofiar, a do symbolicznych miejsc należą Piaśnica i Szpęgawsk. Selbstschutz zostaje rozwiązany wiosną 1940 roku, a jego członków przenosi się do policji, SS lub Wehrmachtu.
T01-124