Pewien organizator robotniczy zasiada w komitecie obrony Tuły, wielkiego ośrodka zbrojeniowego położonego około 170 kilometrów na południe od Moskwy. Miasto od pokoleń wytwarza broń strzelecką i sprzęt, a jego robotnicy dobrze znają strategiczne znaczenie tej produkcji.
Pod koniec października 1941 roku sytuacja jest krytyczna. 2 Armia Pancerna generała Guderiana ruszyła do ofensywy na północ i zbliża się do miasta. Tuła jest zaporą: jej upadek otworzyłby drogę do oskrzydlenia Moskwy od południa.
Siły regularne są rozciągnięte. Komitet obrony miasta, któremu przewodzi sekretarz obwodowy partii , powołano 22 października; u boku 50 Armii i oddziałów NKWD obronę trzeba zorganizować naprędce, własnymi środkami.
23 października 1941 roku, gdy czołgi się zbliżają, organizator musi rozstrzygnąć o losie robotników i fabryk: sformować pułk robotniczy, by utrzymać miasto razem z NKWD i 50 Armią; ewakuować fabryki zbrojeniowe i oddać Tułę wrogowi; albo wycofać ludzi i obronę w stronę Moskwy.
Komitet obrony postanowił uzbroić ludność: 23 października 1941 roku zdecydował o utworzeniu Tulskiego Pułku Robotniczego (Tulskij raboczij połk), liczącego około 1 500 ludzi w 5 batalionach, pod dowództwem kapitana bezpieczeństwa państwowego A. P. Gorszkowa z NKWD. Sformowany w kilka dni pułk utrzymał linię obok 50 Armii i oddziałów NKWD, gdy ofensywa Guderiana uderzyła na przedpola miasta od 30 października. Tuła opierała się przez tygodnie i nigdy nie padła, udaremniając próbę oskrzydlenia Moskwy od południa; radziecka kontrofensywa z grudnia 1941 roku zażegnała zagrożenie. Za ten opór Tuła otrzymała w 1976 roku tytuł „Miasta-Bohatera”. Pułk robotniczy pozostał symbolem radzieckiej mobilizacji ludności cywilnej.
T09-068