Po 6 tygodniach kampanii na Zachodzie bilans strat ludzkich jest ciężki, choć mniejszy niż hekatomby lat 1914–1918. Po stronie francuskiej poległo około 50 000–60 000 żołnierzy; po niemieckiej, zależnie od źródeł, od 27 000 do 49 000 zabitych; Belgia traci około 6 000 żołnierzy, Holandia około 2 300 – nie licząc rannych (kilkaset tysięcy) oraz strat wśród ludności cywilnej w czasie exodusu i bombardowań.
Dochodzą do tego jeńcy: 1,8 miliona Francuzów, około 200 000 Belgów, dziesiątki tysięcy Brytyjczyków i Holendrów. Kampania 1940 roku, krótka w porównaniu z 4 latami wojny 1914–1918, skupiła te straty w zaledwie 6 tygodniach.
Jak ocenić ludzki koszt tej kampanii? Czy była „wojną bez strat” w porównaniu z latami 1914–1918, jak czasem sugerowała jej krótkość? Skoncentrowaną hekatombą, której dzienne natężenie było straszliwe? A może dramatem, którego pierwszymi ofiarami pod względem liczby byli jeńcy i cywile? Od tej diagnozy zależy pamięć o roku 1940.
Wszystkie 3 odczytania zawierają ziarno prawdy, ale 2 z nich korygują utrwalony pogląd: mimo swej krótkości kampania 1940 roku była wyjątkowo krwawa. Francja straciła w niej około 50 000–60 000 żołnierzy w 6 tygodni – dzienna śmiertelność była porównywalna z najgorszymi momentami lat 1914–1918 – a Niemcy kilkadziesiąt tysięcy. Przede wszystkim jednak dominującą cechą była kolosalna liczba jeńców (blisko 2 miliony po stronie francuskiej) i ogrom cierpień ludności cywilnej (exodus milionów ludzi, bombardowania miast, masakry takie jak w Vinkt czy Chasselay). Rok 1940 nie był „dziwną wojną” bez bólu: była to krótka, lecz krwawa klęska, której koszt ludzki i społeczny zaciąży na latach okupacji.
T04-122