Petsamo – po rosyjsku Peczenga – to jedyny arktyczny port Finlandii, która otrzymała go na mocy traktatu w Tartu w 1920 roku. Region liczy zaledwie 5 000 mieszkańców: Saamów hodujących renifery, fińsko-kanadyjskich górników niklu – kopalnia Kolosjoki dostarcza wówczas 20% światowego niklu – i rybaków. Jego wartość jest strategiczna, bo to jedyny dostęp Finlandii do Oceanu Arktycznego. Do jego obrony oddział kapitana Anttiego Pennanena ma niespełna 900 lekko uzbrojonych ludzi.
30 listopada 1939 roku o 9.00 generała Władimira Kondraszowa, licząca 14 000 ludzi, atakuje z Murmańska. Finowie cofają się na południe, staczając walki opóźniające. Port Petsamo zostaje ewakuowany w nocy z 5 na 6 grudnia, po tym, jak fińscy saperzy zniszczyli urządzenia kopalni Kolosjoki ładunkiem 8 ton – celowe pozbawienie przeciwnika zdobyczy o znaczeniu strategicznym.
14 grudnia Petsamo jest już stracone. Mając mniej niż 900 ludzi naprzeciw pełnej dywizji radzieckiej, na pustym terenie arktycznym, gdzie mieszka kilka rodzin saamskich, Pennanen musi zdecydować, co dalej.
Pennanen wycofał się na linię Nautsi–Höyhenjärvi i prowadził obronę statyczną przez zimę. Od 15 grudnia 1939 do 13 marca 1940 roku jego garnizon ustabilizował linię Nautsi 80 km na południe od Petsamo. Radziecka 104 Dywizja, sparaliżowana przez arktyczny mróz (-50 °C) i zawodzące zaopatrzenie, nie posunęła się naprzód. Petsamo pozostawało pod okupacją radziecką do pokoju moskiewskiego z 12 marca 1940 roku, który zwrócił je Finlandii: na dalekiej północy Moskwa zaanektowała tylko fińską część półwyspów Rybackiego i Środkowego. Petsamo zostało ustąpione ZSRR dopiero na mocy rozejmu moskiewskiego z września 1944 roku, a cesję potwierdził traktat paryski z 1947 roku. Dziś to Peczenga (Rosja). Pennanen przeżył wojnę jako kapitan rezerwy i zmarł w 1962 roku.
T02-016