ma 38 lat, jest oficerem kawalerii w rezerwie i ziemianinem, właścicielem majątku Sukurcze na wschodnim Polesiu. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej (1919–1920), po czym odszedł z czynnej służby, by zarządzać swoją ziemią. Zmobilizowany 26 sierpnia 1939 roku, dowodzi plutonem 19 Pułku Ułanów Wołyńskich, który walczy w Nowogródzkiej Brygadzie Kawalerii pod dowództwem generała Władysława Andersa. W połowie września, po sowieckiej inwazji, jego jednostka zostaje rozproszona na Polesiu.
Pilecki wraca potajemnie do Warszawy na fałszywych dokumentach, podając się za kupca. 9 listopada 1939 roku w mieszkaniu przy alei Wojska Polskiego spotyka się z majorem Janem Włodarkiewiczem, dawnym kolegą z pułku. Razem zakładają Tajną Armię Polską (TAP), jedną z 3 pierwszych konspiracyjnych organizacji wojskowych w Warszawie, obok Służby Zwycięstwu Polski (SZP) generała Karaszewicza-Tokarzewskiego i Organizacji Orła Białego (OOB).
Włodarkiewicz jest komendantem wojskowym. Pilecki jest szefem sztabu i inspektorem. TAP ma być wojskowa (konspiracyjne komórki po 4–5 ludzi), narodowo-katolicka (bliska nurtowi endecji) i terytorialna (sieć komórek w poszczególnych regionach). 1 grudnia TAP liczy już około 300 członków w Warszawie i okolicach. Pojawia się kwestia koordynacji z innymi ruchami.
Pilecki stopniowo opowiada się za połączeniem z SZP generała Tokarzewskiego, by zjednoczyć wojskowy ruch oporu. TAP formalnie wchodzi w skład SZP, przekształconej w ZWZ (Związek Walki Zbrojnej), w 1941 roku, a w lutym 1942 roku – w skład Armii Krajowej. Pilecki wyróżnia się wyjątkową decyzją: we wrześniu 1940 roku dobrowolnie daje się złapać w łapance, by trafić do Auschwitz i zorganizować od wewnątrz siatkę oporu oraz przekazywać informacje AK. Przebywa tam 947 dni (numer obozowy 4859), tworzy siatkę ZOW (Związek Organizacji Wojskowej) i w kwietniu 1943 roku ucieka. Jego Raporty z Auschwitz (1943, uzupełnione w 1945) należą do pierwszych szczegółowych relacji o Zagładzie przekazanych do Londynu. Walczy w powstaniu warszawskim w 1944 roku, trafia do niewoli, w 1945 roku odzyskuje wolność. Wraca potajemnie do komunistycznej Polski, by zorganizować siatkę wywiadowczą dla polskich władz w Londynie. Aresztowany 8 maja 1947 roku, sądzony na wniosek prokuratora Czesława Łapińskiego, zostaje skazany na śmierć i stracony strzałem w tył głowy 25 maja 1948 roku w więzieniu na Mokotowie w Warszawie. Jego grób pozostaje nieznany. Rehabilitowany w 1990 roku. Dziś jest czołową postacią polskiej pamięci historycznej.
T01-015