Poczta Polska w Gdańsku jest jedną z 3 polskich instytucji, na które traktat wersalski zezwala w Wolnym Mieście Gdańsku (jego status obowiązuje od 1920 roku). Zatrudnia 56 osób, wszystkie z polskim obywatelstwem. Od maja 1939 roku władze w Warszawie po cichu umieściły tam 8 oficerów rezerwy, w tym Konrada Guderskiego, 39-letniego porucznika saperów, występującego jako urzędnik pocztowy. Budynek jest oficjalnie cywilny, lecz od lipca ukryto w nim broń: pistolety Vis wz. 35, granaty, ręczne karabiny maszynowe Browning wz. 28 i 2 lekkie karabiny maszynowe.
Oficjalnym naczelnikiem jest , a jego zastępcą . Obroną dowodzi w ukryciu Guderski. W sumie 56 ludzi: pocztowców z zawodu, robotników, kilku weteranów z 1920 roku.
O 4.45 1 września, gdy Schleswig-Holstein otwiera ogień do Westerplatte, (3 kompania SS z Gdańska) i niemiecka Schutzpolizei, łącznie około 180 ludzi wspieranych przez 2 samochody pancerne ADGZ, atakują Pocztę Polską. Ich zadanie: zlikwidować tę polską enklawę w sercu miasta. Guderski dowodzi obrońcami. Jego zadanie: utrzymać budynek i chronić cywilów (obecne na miejscu żony i dzieci pracowników).
Guderski barykaduje się i broni budynku piętro po piętrze, czekając na kolumnę odsieczy. Obrona trwa 15 godzin. Około 12.00 Guderski ginie od wybuchu granatu, który właśnie rzucił (według Andrzeja Drzycimskiego). Faktyczne dowodzenie przejmuje Flisykowski. Esesmani sprowadzają cysternę i zalewają piwnice benzyną; o 17.30 podpalają budynek miotaczami ognia. Kapitulacja następuje około 19.00 – ktoś macha z okna białą flagą. Bilans: 6 obrońców poległo w walce, około 10 spłonęło żywcem lub zginęło podczas wyjścia pod ogniem, kilku zdołało uciec. Ocalałych – 38 pocztowców – skazuje na śmierć jako „francs-tireurs” sąd wojenny Wehrmachtu, na 2 rozprawach, 8 i 30 września 1939 roku. Zostają rozstrzelani 5 października 1939 roku koło Zaspy, gdzie leżą pochowani we wspólnej mogile w pobliżu lotniska. Wyrok uchyli w 1998 roku sąd krajowy w Lubece, który ustali, że prawo wojenne Rzeszy nie obowiązywało w Gdańsku we wrześniu 1939 roku, i uzna wyrok za mord sądowy. Nazwiska rozstrzelanych widnieją dziś na pomniku w Gdańsku.
T01-007