Brytyjskie racjonowanie żywności rozpoczyna się 8 stycznia 1940 roku: obejmuje bekon, masło i cukier, a potem mięso, herbatę, margarynę i tłuszcze. Lord Woolton – biznesmen – nie stworzył tego systemu. Chamberlain mianował go ministrem żywności w kwietniu 1940 roku, więc Woolton przejmuje działający już mechanizm, który ma rozszerzyć i przekonać do niego społeczeństwo.
Rok 1941 to punkt zwrotny: wojna podwodna na Atlantyku dusi import. 5 maja 1941 roku ser trafia na kartki. W grudniu Woolton wprowadza system „punktów”: każdy konsument dysponuje miesięczną pulą punktów, które wydaje dowolnie na produkty spoza podstawowej racji (konserwy, herbatniki, owoce w puszkach), a ministerstwo dostosowuje wartość punktową do stanu zapasów. Wyzwanie ma też wymiar polityczny i żywieniowy: trzeba przekonać cały naród, by na dłużej pogodził się z niedostatkiem – za pomocą plakatów, radiowych audycji z przepisami i „Woolton Pie”.
Pozostaje kwestia ogólnej linii. Czy stosować ścisłą arytmetyczną równość wobec wszystkich? Czy rozdawać zwolnienia i przywileje, które uspokoiłyby niezadowolonych, ale zniweczyły sprawiedliwość? A może zbudować racjonowanie przedstawiane jako „sprawiedliwe”, z dodatkowymi przydziałami dla najbardziej bezbronnych – dzieci, kobiet w ciąży, chorych – nawet jeśli oznacza to zróżnicowanie racji według potrzeb?
Woolton oparł swoją politykę na zasadzie „fair shares”: racjonowaniu przedstawianym jako sprawiedliwe, ale uzupełnionym o dodatkowe przydziały dla najsłabszych. Vitamin Welfare Scheme, uruchomiony w 1941 roku, zapewniał małym dzieciom, kobietom w ciąży i matkom karmiącym – za pośrednictwem poradni – tran, koncentrat soku pomarańczowego (dostarczany w ramach amerykańskiego Lend-Lease) oraz mleko. W połączeniu z systemem punktowym z grudnia 1941 roku i intensywną komunikacją publiczną rozwiązanie to sprawiło, że brytyjskie racjonowanie spotkało się z niezwykle szeroką akceptacją. Nieoczekiwany skutek: stan zdrowia brytyjskich dzieci w czasie wojny średnio się poprawił – były wyższe i cięższe niż przed 1939 rokiem, choć kraj żył w warunkach ograniczeń.
T07-056