Brytyjski głównodowodzący odpowiedzialny za Cejlon ocenia w lutym 1942 roku rozmiary katastrofy, która właśnie spadła na Imperium. Singapur padł 15 lutego, oddając Japończykom dziesiątki tysięcy jeńców i wielką bazę morską na Dalekim Wschodzie. Japoński marsz na zachód wydaje się teraz nie do zatrzymania, a wyspa Cejlon znalazła się na pierwszej linii.
Cejlon nie jest zwykłą posiadłością. Jego porty, Colombo na zachodnim wybrzeżu i Trincomalee na wschodzie, kontrolują szlak morski do Indii i na Bliski Wschód, którym płyną ropa, posiłki i zaopatrzenie kluczowe dla alianckiego wysiłku wojennego. Utrata wyspy oznacza otwarcie Oceanu Indyjskiego dla lotniskowców cesarskiej floty i zagrożenie dla połączenia teatrów działań w Azji i Afryce. Tymczasem dostępne siły są skromne: kilka krążowników i starzejących się jednostek, nieliczne lotnictwo, nieukończona obrona wybrzeża.
Wywiad sygnalizuje możliwość niespodziewanego uderzenia lotnictwa morskiego. Dowódca musi bezzwłocznie określić swoją linię postępowania: skoncentrować flotę i lotnictwo na Cejlonie, by bronić portów, ryzykując, że staną się celem nagłego ataku; rozproszyć siły, przenosząc je do tajnej bazy na atolu Addu na Malediwach, by zachować trzon floty; albo nadać priorytet wzmocnieniu obrony lądowej Colombo i Trincomalee, godząc się na to, że morze zostanie bardziej odsłonięte.
Brytyjskie dowództwo postanowiło zachować flotę zamiast wystawiać ją w portach Cejlonu. Na atolu Addu na Malediwach urządzono tajną bazę („Port T”), a , powierzona w marcu 1942 roku admirałowi Jamesowi Somerville'owi, operowała stamtąd na uboczu, bo jej porty na Cejlonie uznano za nie do obrony wobec zdecydowanego ataku. Między 31 marca a 10 kwietnia 1942 roku zespół lotniskowców Chūichiego Nagumo uderzył 5 kwietnia na Colombo, a 9 kwietnia na Trincomalee; jego samoloty zatopiły krążowniki Cornwall i Dorsetshire, a potem lotniskowiec , pozbawiony swoich samolotów, u wybrzeży Batticaloa – zginęło około 307 marynarzy. Nie zdoławszy zniszczyć trzonu floty brytyjskiej, Japończycy wycofali się; ale , uznawszy rejon za nie do utrzymania, przeniosła swoją główną bazę do Kilindini w Kenii, oddając chwilowo wschodnią część Oceanu Indyjskiego nieprzyjacielowi.
T10-109