Od początku sierpnia 1941 port w Odessie oblega 4 Armia Rumuńska, sojuszniczka Niemiec, która rozpoczęła ofensywę na południu, uderzając na tyły radzieckie. Odeski Rejon Obronny, złożony z 51 Dywizji, marynarzy Floty Czarnomorskiej i robotniczych oddziałów milicji, broni się od 2 miesięcy i zadaje oblegającym straty, lecz sam również słabnie pod nieustającym naciskiem.
Dalej na północ Wehrmacht przełamał front na Ukrainie i posuwa się ku Krymowi, kluczowi do Morza Czarnego i bazie floty w Sewastopolu. Odessa zostaje odizolowana, setki kilometrów za liniami nieprzyjaciela. Na całym froncie południowym brakuje ludzi, doświadczonych jednostek jest niewiele, a każdy odcinek domaga się posiłków, których ZSRR z trudem może dostarczyć wszędzie naraz.
O panowanie na Morzu Czarnym wciąż toczy się walka, drogi lądowe pozostają odcięte przez nieprzyjaciela, a układ sił wokół miasta zmienia się z dnia na dzień. Dowództwo Odeskiego Rejonu Obronnego, podległe Stawce, musi w ciągu kilku dni, pod ostrzałem i w tajemnicy, rozstrzygnąć między sprzecznymi względami wojskowymi, logistycznymi i politycznymi. Decyzja przesądza o losie całego garnizonu i zaważy na całym ugrupowaniu radzieckim na południu.
Dowództwo zdecydowało się ewakuować garnizon drogą morską, by wzmocnić Krym. Na rozkaz Stawki od 1 do 16 października 1941 Flota Czarnomorska przeprowadziła jedną z najsprawniejszych ewakuacji morskich tej wojny: od 80 000 do 86 000 żołnierzy, a także cywilów, sprzęt i działa przewieziono na Krym, głównie do Sewastopola. Operację prowadzono w wyjątkowej tajemnicy: Rumuni, którzy nie przerywali szturmów, zorientowali się w odejściu zbyt późno, a wojska radzieckie odrywały się od nieprzyjaciela nocami, etapami, nie pozwalając mu wykorzystać powstałej luki. Odessa, która utraciła decydujące znaczenie operacyjne, gdy zagrożony został Krym, padła 16 października 1941. Ewakuowane siły natychmiast wzmocniły obronę Krymu i Sewastopola, który wytrwał do lipca 1942. Odessa, której obrona przez 73 dni wiązała armię rumuńską, stała się jednym z pierwszych „miast-bohaterów” Związku Radzieckiego.
T09-038