Po przełamaniu pod Sedanem dowództwo francuskie rozpaczliwie próbuje zatrzymać natarcie niemieckie. 15 maja 1940 roku nakazuje generałowi Josephowi Doumencowi, szefowi sztabu generalnego (CEMA), sformowanie sił kontrataku na północnej flance Guderiana. (4 DCR) zostaje powierzona pułkownikowi Charles'owi de Gaulle'owi, lat 49, który pod koniec miesiąca zostanie tymczasowo awansowany na generała brygady.
Oficjalnie de Gaulle dysponuje 3 BCC (batalionami czołgów bojowych – Renault B1 bis, Hotchkiss H39, Renault R35), czyli około 140 czołgami. W rzeczywistości dywizja jest fikcyjna: czołgi zebrano naprędce z różnych garnizonów (Bruyères-le-Châtel, Saumur, Rambouillet), załogi nie ćwiczyły razem, nie ma piechoty zmotoryzowanej, wsparcia lotniczego ani zorganizowanej służby zaopatrzenia.
Misja zlecona przez Doumenca: zaatakować Montcornet (Aisne), gdzie znajdują się tyły Guderiana – sztab, magazyny, służby. Dystans do pokonania: 90 km w 18 godzin.
De Gaulle musi wybrać: zaatakować w takich warunkach, odmówić albo zażądać zwłoki.
De Gaulle mimo trudności zaatakował, jako gest symboliczny. 17 maja 1940 roku o 4.15 uderzył na Montcornet od południa, mając 90 sprawnych czołgów. Zaskoczenie taktyczne było pełne: niemieckie służby tyłowe zostały zupełnie zaskoczone. 4 DCR wdarła się do Montcornet, wzięła 130 jeńców, spaliła ciężarówki i wywołała panikę w sztabie XIX Korpusu Pancernego (Guderian wspominał w pamiętnikach, że niewiele brakowało, a dostałby się do niewoli). Jednak bez wsparcia lotniczego i piechoty zmotoryzowanej 4 DCR nie mogła się utrzymać. Po południu sztukasy z przeprowadziły kontratak. De Gaulle wycofał się pod Laon, tracąc 23 czołgi. Bilans: 24-godzinne opóźnienie narzucone Guderianowi, bez zmiany ogólnej sytuacji strategicznej. De Gaulle zaatakował ponownie 28 maja pod Abbeville. 5 czerwca Reynaud mianował go podsekretarzem stanu w ministerstwie obrony narodowej. 17 czerwca przedostał się do Londynu, a 18 czerwca wygłosił na falach BBC swój Apel. Montcornet 17 maja było jednym z nielicznych francuskich zwycięstw taktycznych tej kampanii – pośrednio potwierdziło doktrynę skoncentrowanych dywizji pancernych, którą de Gaulle głosił w książce „Vers l'armée de métier” („Ku armii zawodowej”, Berger-Levrault, 1934). Za późno dla Francji, ale ta akcja ugruntowała wojskową legitymację, dzięki której możliwy stał się dalszy ciąg.
T03-023