Hiszpania Francisca Franco ledwie wyszła z wojny domowej, jest wyczerpana i zależna od importu zboża i ropy – w dużej mierze kontrolowanego przez Brytyjczyków i Amerykanów. Franco, ideologicznie bliski Osi, musi jednak chronić gospodarkę stojącą na krawędzi głodu.
23 października 1940 Hitler spotyka się z nim na dworcu granicznym w Hendaye. Führer chce wciągnąć Hiszpanię do wojny: zdobycie Gibraltaru zamknęłoby Brytyjczykom zachodnią część Morza Śródziemnego. W zamian kusi go terytoriami we francuskiej Afryce Północnej – nie zobowiązuje się jednak stanowczo, bo nie chce też zrazić Vichy. Franco zawdzięcza ponadto Hitlerowi i Mussoliniemu decydujące wsparcie otrzymane w hiszpańskiej wojnie domowej, co waży na szali.
Franco zdaje sobie sprawę z ryzyka. Wejście do wojny naraziłoby Hiszpanię na aliancką blokadę i utratę dostaw, bez gwarancji zysków. Ale odmowa wprost wobec Hitlera, będącego u szczytu potęgi, byłaby niebezpieczna. Caudillo musi wybrać: otwarcie się sprzymierzyć i wejść do wojny, odmówić albo postawić warunki tak wysokie, że równałyby się zawoalowanej odmowie.
Franco decyduje się postawić wygórowane żądania, równające się zawoalowanej odmowie. W Hendaye, po kilku godzinach rozmów, mnoży żądania – Gibraltar, Maroko i duża część francuskiej Afryki Północnej, a także ogromne dostawy zboża i paliwa – i uzależnia swoje wejście do wojny od uprzedniej inwazji na Anglię. Zirytowany Hitler powie później, że wolałby „dać sobie wyrwać 3 albo 4 zęby”, niż jeszcze raz przeżywać tę rozmowę. Hiszpania pozostaje państwem niewojującym, co pozbawia Oś Gibraltaru i utrzymuje cieśninę otwartą dla konwojów alianckich – to wielki atut strategiczny. Postawa Franco łączy kalkulację ekonomiczną, ostrożność i zręczne granie na zwłokę. Hiszpania wyśle później do walki w ZSRR Błękitną Dywizję, ale nigdy formalnie nie wejdzie do wojny.
T05-014