Jesienią 1941 roku machina propagandowa Rzeszy pracuje na pełnych obrotach. Od 22 czerwca Wehrmacht przełamał radzieckie linie i zamknął w kotłach setki tysięcy żołnierzy pod Mińskiem, Smoleńskiem, a potem pod Kijowem. Operacja Tajfun, rozpoczęta 30 września, celuje teraz w Moskwę. Stolica radziecka jednak nie padła, a wynik jesiennej kampanii zależy od kilku niewiadomych.
9 października w Berlinie ministerstwo propagandy kierowane przez Josepha Goebbelsa musi ustalić linię, którą przekaże całej kontrolowanej prasie Rzeszy, podczas gdy zagraniczni korespondenci czekają na omówienie sytuacji na wschodzie. Przyjęty ton zaważy na wiarygodności reżimu wobec narodu niemieckiego i opinii światowej, w chwili gdy każdy komunikat wpływa na nastroje wewnętrzne i na zewnętrzny odbiór wojny.
Goebbels zdaje sobie sprawę z siły słów, a także z ceny zawiedzionych oczekiwań. Jesienne deszcze, czyli rasputica, zamieniają drogi w błoto i spowalniają kolumny pancerne; rozmiar radzieckich rezerw pozostaje zagadką; zima się zbliża, a wyposażenie wojsk nie jest zapewnione. Lecz sukcesy gromadzone od czerwca podsycają oczekiwanie szybkiego rozstrzygnięcia. Minister musi w ciągu kilku godzin ustalić oficjalny język przekazu Rzeszy.
Goebbels powtarza triumfalną zapowiedź rychłego zwycięstwa: prasa Rzeszy, zgodnie z oświadczeniem Ottona Dietricha z 9 października 1941, według którego wojna na wschodzie jest praktycznie wygrana, obwieszcza, że kampania wschodnia dobiegła końca, a Armia Czerwona została unicestwiona. Nagłówki zapowiadają rychły koniec wojny. Ale ofensywa Tajfun grzęźnie: rasputica, a potem mróz paraliżują czołgi, a radziecka kontrofensywa Gieorgija Żukowa z 5 grudnia 1941 odpycha Wehrmacht spod Moskwy. Przedwczesna zapowiedź obraca się przeciw reżimowi: rozczarowanie ludności jest tym większe, że zwycięstwo zostało obiecane. Goebbels, który był sceptyczny wobec tego komunikatu, musi następnie radzić sobie z rozgoryczeniem, przestawić przekaz na ideę długiej wojny i w grudniu 1941 zainicjować wielką zbiórkę ciepłej odzieży zimowej (Woll- und Wintersachensammlung, zorganizowaną przez partię) dla żołnierzy źle wyposażonych na froncie rosyjskim. Ten epizod stanowi punkt zwrotny w nazistowskiej propagandzie, zmuszonej odtąd do większej ostrożności.
T09-036