30 stycznia 1939 roku, w szóstą rocznicę objęcia władzy, Hitler wygłasza przed Reichstagiem zebranym w Operze Krolla długie przemówienie, przygotowane częściowo wspólnie z Goebbelsem. Niemcy właśnie wchłonęły Austrię i Sudety; Rzesza czuje się w pozycji siły.
Przemówienie ma obejmować gospodarkę i dyplomację, ale nieuchronnie pojawia się w nim „kwestia żydowska”. Od miesięcy listopadowe pogromy i aryzacja zradykalizowały dyskurs wewnętrzny, a propaganda nazistowska straszy widmem spisku „międzynarodowej żydowskiej finansjery”.
Wybór rejestru nie jest obojętny. Hitler może podnieść retorykę do jawnej, publicznej groźby, będącej zarazem bronią propagandy wewnętrznej i ostrzeżeniem dla świata; podtrzymać bardziej przytłumioną retorykę antysemicką, jak dotąd; albo ograniczyć się do tematów gospodarczych i dyplomatycznych. Ton, który obierze, pozwoli ocenić zamiary reżimu w chwili, gdy Żydzi w Rzeszy rozpaczliwie szukają ucieczki.
Hitler publicznie grozi unicestwieniem w związku z przyszłą wojną: przedstawia się jako „prorok” i wygłasza groźbę łączącą przyszłą wojnę światową z „unicestwieniem rasy żydowskiej w Europie”. Historycy spierają się o dokładne znaczenie tych słów w 1939 roku – według Hansa Mommsena chodziło przede wszystkim o zniszczenie żydowskich „wpływów”, a nie jeszcze o program fizycznej eksterminacji. Hitler będzie jednak w czasie wojny wielokrotnie wracał do tej „przepowiedni”, datując ją wstecz (i fałszywie) na 1 września 1939 roku, by uzasadnić trwające ludobójstwo. Przemówienie ze stycznia 1939 roku staje się więc w oczach historyków ważnym kamieniem milowym w słownej eskalacji poprzedzającej Zagładę.
T00-053