Na kilka tygodni przed inwazją na Związek Sowiecki (operacja Barbarossa) Hitler chce, by ta wojna była prowadzona inaczej niż poprzednie. W jego wizji nie jest to zwykła kampania, lecz ideologiczna i rasowa „wojna eksterminacyjna” przeciw „żydobolszewizmowi”. Pozostaje przełożyć ten zamiar na konkretne instrukcje dla milionów żołnierzy Wehrmachtu.
Naczelne dowództwo (OKW i OKH) ma określić zasady prawne obowiązujące na zajętych terytoriach sowieckich i wobec ludności cywilnej. Tradycja wojskowa i prawo wojenne przewidują, że nadużyciami zajmują się sądy wojskowe, a ataki ze strony cywilów podlegają uregulowanym procedurom.
Hitler musi rozstrzygnąć kwestię zasadniczą: czy prowadzenie tej wojny ma nadal podlegać zwykłym prawom i sądom wojskowym, które ograniczałyby przemoc wobec cywilów; czy zawiesić te gwarancje, by dać wojsku szerokie pole do represji; czy też posunąć się do tego, by z góry zwolnić żołnierzy z odpowiedzialności za ich czyny wobec ludności? Ten wybór zadecyduje o obliczu wojny na Wschodzie.
Hitler wybiera drogę najbardziej radykalną, obejmującą także zawieszenie gwarancji. 13 maja 1941 roku feldmarszałek Wilhelm Keitel, szef OKW, podpisuje w imieniu Hitlera Kriegsgerichtsbarkeitserlass („dekret o jurysdykcji wojskowej”), zwany dekretem Barbarossa: czyny sowieckich cywilów zostają wyłączone spod jurysdykcji sądów i mogą być karane „na miejscu” oraz represjami zbiorowymi; co najważniejsze, zbrodnie popełniane przez niemieckich żołnierzy na cywilach co do zasady nie będą już ścigane. Uzupełniony niedługo potem „rozkazem w sprawie komisarzy” (rozstrzeliwanie komisarzy politycznych Armii Czerwonej), dekret tworzy ramy prawne przyszłych masowych mordów. Te „zbrodnicze rozkazy” wiążą Wehrmacht bezpośrednio ze zbrodniami na Wschodzie, a po wojnie niszczą mit „czystej” armii, która rzekomo stała z dala od okrucieństw. Poprzedzają one o kilka tygodni wejście do akcji .
T07-019