Na początku 1939 roku Żydzi w Niemczech żyją w warunkach duszących prześladowań: wykluczeni z wykonywania zawodów, ograbieni, dotknięci przemocą Nocy Kryształowej z listopada 1938 roku, zmuszeni do płacenia rujnujących podatków emigracyjnych. W 1933 roku w Rzeszy żyło około 523 000 Żydów; wielu już uciekło.
Wyjazd pozostaje jednak drogą przez mękę. Trzeba kraju gotowego wydać wizę, poręczycieli, pieniędzy na podatki i szczęścia, by znaleźć miejsce, zanim drzwi się zamkną. Stany Zjednoczone stosują ścisłe kwoty, Palestyna lada chwila zostanie zamknięta, a formalności ciągną się w nieskończoność.
By zobrazować ten dylemat, wcielasz się w berlińską rodzinę. Wyemigrować teraz do dowolnego miejsca, które zgodzi się was przyjąć, porzucając wszystko? Cierpliwie czekać na wizę do konkretnego, wcześniej wybranego kraju, ryzykując, że do tego czasu drzwi się zamkną? A może zostać – z przywiązania, z braku środków albo w nadziei, że burza w końcu minie? Każdy mijający miesiąc zawęża pole możliwości.
W rzeczywistości większość tych, którzy mogli, zdecydowała się wyjechać jak najszybciej do dowolnego kraju gotowego ich przyjąć: z około 523 000 Żydów z 1933 roku około 282 000 wyemigrowało z Niemiec przed wrześniem 1939 roku (i około 117 000 z zaanektowanej Austrii), w tym blisko 120 000 w samych latach 1938–1939. Mur wizowy jednak uwięził wielu: około 202 000 pozostawało w Niemczech pod koniec 1939 roku, z braku kraju przyjmującego, pieniędzy albo czasu. Ci, którzy nie zdołali uciec, zostaną w przeważającej większości deportowani i zamordowani. Los niemieckich Żydów z 1939 roku ilustruje zimną prawdę: samo pragnienie wyjazdu nie wystarczało, trzeba było jeszcze, by jakiś kraj zechciał otworzyć swoje drzwi.
T00-054