ma 58 lat. Jest fińskim komunistą, który od 1918 roku przebywa w ZSRR jako uchodźca po klęsce fińskiej rewolucji czerwonej. Od 1921 roku zasiada w Komitecie Wykonawczym Kominternu i należy do nielicznych fińskich działaczy w ZSRR, którzy przeżyli stalinowskie Wielkie Czystki z lat 1937–1938 – niemal wszyscy pozostali fińscy komuniści w ZSRR zostali wtedy rozstrzelani.
30 listopada 1939 roku najeżdża Finlandię. Moskwa musi uzasadnić inwazję politycznie. 1 grudnia 1939 roku – 30 godzin po rozpoczęciu działań – „Prawda” ogłasza powołanie „Ludowego Rządu Finlandii” pod przewodnictwem Kuusinena, z siedzibą w Terijoki, pierwszej fińskiej wsi zdobytej przez Armię Czerwoną, 50 km od Leningradu. To klasyczny radziecki podstęp: stworzyć fałszywą lokalną władzę, która z mocą wsteczną „zaprasza” interwencję wojskową.
2 grudnia rząd z Terijoki podpisuje z ZSRR traktat o przyjaźni i wzajemnej pomocy – tekst napisany w Moskwie przez Mołotowa. Program tego rządu: nacjonalizacja przemysłu, redystrybucja ziemi, cesja terytoriów Karelii, których żąda Moskwa.
Stalin uważa, że Finlandia upadnie w 3 tygodnie. Kuusinen musi zdecydować, jaką strategię polityczną przyjąć, by zamienić tę fikcję w rzeczywistość.
Moskwa utrzymuje „rząd ludowy” z Terijoki jako zalążek władzy, który ma rosnąć: Stalin wierzy w szybkie zwycięstwo. Zimowa klęska militarna rujnuje jednak ten rachunek i pod koniec stycznia 1940 roku Mołotow daje znać przez Sztokholm, że ZSRR zgadza się negocjować z rządem Rytiego i Tannera; rząd Kuusinena nigdy nie zasiądzie w Helsinkach. Fikcja z Terijoki staje się kłopotliwa: nie uznaje jej żaden obcy rząd (poza satelicką wobec ZSRR Mongolią i Tuwą), fińscy chłopi w Karelii się nie buntują, a Sowieci tracą dziesiątki tysięcy ludzi. 12 marca 1940 roku, gdy Moskwa podpisuje z rządem Rytiego w Helsinkach pokój moskiewski, rząd z Terijoki zostaje rozwiązany tego samego dnia – żaden punkt traktatu o nim nie wspomina. Kuusinen znów jest zwykłym funkcjonariuszem Kominternu, a potem staje na czele Karelo-Fińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (zaanektowanej w 1940 roku, w 1956 roku włączonej do Rosyjskiej FSRR). W latach 1957–1964 jest członkiem Biura Politycznego za Chruszczowa. Umiera w Moskwie w maju 1964 roku.
T02-001