(), 52 lata, należy do najbardziej cenionych umysłów strategicznych Wehrmachtu. Od 24 października 1939 roku jest szefem sztabu Grupy Armii A, której kwatera główna mieści się w Koblencji; jego rodzina mieszka w Legnicy, wówczas leżącej w niemieckim Dolnym Śląsku. Jego przełożonym jest generał pułkownik .
19 października 1939 roku OKH pod kierunkiem Brauchitscha i Haldera sfinalizowało plan Fall Gelb – ofensywy na Zachodzie: przybliżone powtórzenie planu Schlieffena z 1914 roku, z głównym uderzeniem przez Holandię i Belgię ( Bocka) oraz uderzeniem pomocniczym, wiążącym, w centrum ( Rundstedta) i na południu ( Leeba, naprzeciw Linii Maginota). Manstein, czytając plan, uznaje go za strategicznie mierny: całkowita przewidywalność, ryzyko tego samego impasu co w 1914 roku.
Manstein proponuje koncepcję alternatywną. Hipoteza: masa sił francuskich i brytyjskich rozwinie się, zgodnie z zamierzeniem dowództwa alianckiego, na linii Dyle–Breda (prewencyjne wejście do Belgii na wypadek inwazji). Otworzy to okno strategiczne: jeśli Wehrmacht uderzy przez Ardeny (strefę uważaną przez Gamelina za nieprzejezdną dla wojsk pancernych) swoim głównym zgrupowaniem pancernym, może przebić się pod Sedanem, rozciąć siły alianckie na 2 części i okrążyć francuską 1 Grupę Armii oraz brytyjski BEF w Belgii. Śmiałość taktyczna bez precedensu.
Manstein pisze wraz z Güntherem Blumentrittem memoriał w formacie OKH (31 października 1939 roku), który przekazuje Halderowi. Halder odrzuca go jako „awanturniczy”. Manstein nalega – między październikiem 1939 a lutym 1940 roku pisze 6 kolejnych memoriałów, wszystkie odrzucone. Zabiega o poparcie Rundstedta (który go udziela) i Heinza Guderiana (który potwierdza techniczną wykonalność uderzenia pancernego).
Manstein wybiera drogę pośrednią i dyskretną: przez adiutantów wojskowych Hitlera. W styczniu 1940 roku afera w Mechelen (10 stycznia 1940: major ląduje przymusowo w Belgii z kopią planów Fall Gelb w teczce) kompromituje plan oficjalny – trzeba go koniecznie przemyśleć na nowo. Manstein, przeniesiony do Szczecina (zamaskowane odwołanie ze stanowiska, zaaranżowane przez Haldera), prosi Hitlera o audiencję za pośrednictwem adiutanta Schmundta (, naczelny adiutant Wehrmachtu przy Hitlerze). Audiencja zostaje udzielona 17 lutego 1940 roku w Kancelarii Rzeszy. Manstein przedstawia swój plan w ciągu 90 minut. Hitler – który sam wcześniej miał podobne przeczucia co do przebicia przez Ardeny – przyjmuje plan natychmiast. 24 lutego 1940 roku OKH wydaje nową dyrektywę Fall Gelb, włączającą Sichelschnitt („cięcie sierpem”) Mansteina. Ofensywa z 10 maja 1940 roku zrealizuje ten plan i powiedzie się ponad oczekiwania: upadek Francji w 6 tygodni. Manstein staje się intelektualnym architektem zwycięstwa na Zachodzie w 1940 roku. W lipcu 1942 roku awansuje na feldmarszałka. Dowodzi w ZSRR: niepowodzenie próby odblokowania Stalingradu, zwycięstwo pod Charkowem w 1943 roku, porażka pod Kurskiem. W marcu 1944 roku Hitler go odwołuje. W procesie hamburskim w 1949 roku Brytyjczycy skazują go na 18 lat więzienia za zbrodnie wojenne; zostaje zwolniony w 1953 roku. Doradza kanclerzowi Adenauerowi przy tworzeniu Bundeswehry. Umiera w 1973 roku. Spór historiograficzny wokół Mansteina pozostaje żywy: geniusz strategiczny czy zbrodniarz wojenny współwinny Holokaustu na Wschodzie?
T01-087