Po katastrofie pod Wiaźmą droga na Moskwę wydaje się otwarta. 15 i 16 października Państwowy Komitet Obrony rozkazuje ewakuować ministerstwa, fabryki i ambasady. Pogłoski mówią, że Niemcy są u bram.
16 października wybucha „wielka panika”: tłok na Dworcu Kazańskim, urzędnicy palą akta i uciekają samochodami, sklepy są rabowane, robotnicy, którzy nie dostali wypłaty, wdzierają się do hal fabrycznych. Wielu rusza pieszo na wschód; innym nakazuje się zdemontować lub zaminować własną fabrykę.
Dla robotnicy każde wyjście jest ryzykiem: uciekać w chaosie, zostać i wytrwać albo wykorzystać zamieszanie.
19 października – który został w Moskwie – ogłosił stan oblężenia: przywrócono porządek, szabrowników rozstrzelano, ucieczkę powstrzymano. Dziesiątki tysięcy moskwian, w większości kobiet, kopały wokół miasta rowy przeciwczołgowe. Defilada 7 listopada na Placu Czerwonym rzuciła wyzwanie wrogowi, a grudniowa kontrofensywa uratowała stolicę. Miasto się utrzymało, bo rzesze mieszkańców zostały i pracowały na rzecz jego obrony.
T09-021