Zawarty w maju Pakt Stalowy zobowiązywał Włochy do wejścia do wojny po stronie Niemiec bez żadnych warunków. Gdy jednak pod koniec sierpnia 1939 roku Hitler informuje Mussoliniego, że wkrótce zamierza zaatakować Polskę, Duce dostrzega pułapkę: Włochy, o których wie, że nie są w stanie udźwignąć wielkiego konfliktu, zostaną wezwane, by dotrzymać złożonego podpisu.
Mussolini jest rozdarty. Duma i ideologia każą mu pozostać wiernym niemieckiemu sojusznikowi i nie stracić twarzy. Rzeczywistość – brak surowców, źle wyposażona armia, mało wojowniczy nastrój społeczeństwa – nakazuje ostrożność. Jego zięć Ciano, przeciwny wojnie, namawia do wycofania się.
Mussolini ma przed sobą 3 drogi. Dotrzymać Paktu Stalowego i wejść do wojny u boku Niemiec, mimo braku przygotowania Włoch? Wykręcić się, powołując się na ten brak przygotowania, co grozi upokorzeniem reżimu i urażeniem Hitlera? A może postawić warunki tak ciężkie, że równałyby się zawoalowanej odmowie? Odpowiedź Rzymu wpłynie na rachuby Berlina w przededniu ataku.
Mussolini postawił warunki tak ciężkie, że równały się odmowie: 25 sierpnia powiadomił Hitlera, że Włochy wejdą do wojny tylko wtedy, gdy Niemcy dostarczą im astronomiczne ilości surowców i sprzętu – lista była rozmyślnie wygórowana i niemożliwa do spełnienia. Była to ledwie zawoalowana odmowa. Na początku konfliktu Włochy ogłosiły się „państwem niewojującym”, a do wojny weszły dopiero w czerwcu 1940 roku, gdy zwycięstwo Niemiec wydawało się przesądzone. Włoski unik, w połączeniu ze stanowczością Brytyjczyków tego samego dnia, przyczyniło się do krótkiego odroczenia niemieckiego ataku, nie zmieniając jednak jego wyniku. Ciano, przeciwny wojnie, widział w tym uniku pożądane wytchnienie dla kraju, o którym wiedział, że jest nieprzygotowany.
T00-045