, 56 lat, taoiseach (premier) Irlandii, musi określić postawę kraju następnego dnia po inwazji na Polskę. Weteran powstania wielkanocnego 1916 roku i irlandzkiej wojny o niepodległość, przeforsował w 1937 roku konstytucję czyniącą z Irlandii państwo w pełni suwerenne, „zewnętrznie stowarzyszone” ze Wspólnotą Brytyjską.
Jego polityka zagraniczna obraca się wokół 2 kwestii: Irlandii Północnej, pozostającej brytyjską od podziału w 1921 roku, oraz neutralności, będącej potwierdzeniem suwerenności wobec Londynu. W 1938 roku umowa Chamberlaina z de Valerą zwróciła Irlandii porty traktatowe (: Berehaven, Cobh, Lough Swilly), dotąd zajmowane przez ; , wówczas poseł, potępił ten zwrot, który jego zdaniem pozbawiał flotę baz na Atlantyku.
2 września 1939 roku de Valera przemawia w . Wielka Brytania szykuje się do wypowiedzenia wojny Niemcom, a dominia Wspólnoty pójdą w jej ślady w następnych dniach. Opinia irlandzka jest podzielona: IRA i najtwardsi nacjonaliści są wrogo nastawieni do Londynu, podczas gdy część środowisk biznesowych chciałaby zbliżenia z Wielką Brytanią.
De Valera musi wybrać postawę, którą ogłosi: wejść do wojny u boku Wielkiej Brytanii, jak dominia; ogłosić neutralność otwarcie przychylną wobec Londynu, oddając do dyspozycji ; albo zadeklarować ścisłą neutralność, zamkniętą dla każdej ze stron walczących.
De Valera ogłasza w 2 września 1939 roku ścisłą neutralność: Irlandia nie weźmie udziału w wojnie i nie otworzy swoich portów żadnej ze stron walczących. Dáil uchwala tego samego dnia poprawkę konstytucyjną, która pozwala państwu neutralnemu sięgać po uprawnienia nadzwyczajne, a neutralność zyskuje tam bardzo szerokie poparcie. Brytyjskie prośby o dostęp do będą odrzucane przez całą wojnę, co wydłuża trasy alianckich eskort w bitwie o Atlantyk. W praktyce neutralność okresu „Emergency” dyskretnie skłania się ku Londynowi: aliantom przekazuje się biuletyny meteorologiczne, alianccy lotnicy, którzy spadli na terytorium Irlandii, są często oddawani bez rozgłosu, podczas gdy Niemców się internuje, a służba G2 majora Dana Bryana wymienia informacje wywiadowcze. W czerwcu 1940 roku de Valera odrzuca brytyjską ofertę wiążącą jedność Irlandii z jej przystąpieniem do wojny. 2 maja 1945 roku składa kondolencje niemieckiemu ministrowi Eduardowi Hempelowi z powodu śmierci Hitlera – gest protokolarny, który na trwałe szkodzi wizerunkowi Irlandii; Churchill potępi irlandzką neutralność w swoim przemówieniu zwycięstwa w maju 1945 roku. Neutralność zachowuje jednak suwerenność kraju i oszczędza mu wojny. De Valera dominuje następnie w irlandzkim życiu politycznym: do 1959 roku kilkakrotnie pełni funkcję taoiseacha, a potem do 1973 roku jest prezydentem; umiera w 1975 roku.
T01-052