Od czasu osi Rzym–Berlin z 1936 roku faszystowskie Włochy zbliżyły się do hitlerowskich Niemiec. Mussolini dba jednak o to, by zachować wolne ręce: odegrał rolę mediatora w Monachium, a jego zięć, minister spraw zagranicznych , nie ufa niemieckiemu sojusznikowi, którego powtarzające się posunięcia siłowe niepokoją nawet Rzym.
Wiosną 1939 roku Berlin naciska, by zbliżenie przekształcić w formalny sojusz wojskowy. Projekt traktatu, opracowany po stronie niemieckiej, jest wyjątkowo zobowiązujący: nakłada na każdą ze stron obowiązek przystąpienia do wojny u boku drugiej, bez klauzuli wyjścia i bez żadnych warunków.
Tymczasem Włochy nie są gotowe na wielki konflikt: ich gospodarka jest krucha, siły zbrojne słabo wyposażone, a przygoda etiopska i interwencja w Hiszpanii je wyczerpały. Podpisać tak sztywny pakt to związać los Włoch z losem nieprzewidywalnych Niemiec. Poprzestanie na luźniejszym porozumieniu zachowałoby swobodę manewru, ale groziłoby urażeniem Hitlera. Mussolini musi rozstrzygnąć. Podpis lub odmowa przesądzi o losie Włoch w nadchodzących decydujących latach i o miejscu, jakie zajmą one w obozie Osi.
Mussolini podpisuje zobowiązujący pakt sojuszu wojskowego zaproponowany przez Berlin: 22 maja 1939 roku Ciano i Ribbentrop podpisują w Berlinie „Pakt Stalowy”, sojusz wojskowy zaczepno-obronny bez klauzuli zabezpieczającej. Duce widzi w nim rękojmię prestiżu i gwarancję miejsca przy stole zwycięzców. Zobowiązanie jest jednak niebezpiecznie nierówne: wiąże Włochy z niemiecką inicjatywą, nie zapewniając im czasu potrzebnego na zbrojenia. Kilka dni później Rzym spróbuje doprecyzować swoje zastrzeżenia co do terminu – to wahanie od razu ujawnia kruchość paktu. Pakt czyni z Włoch, na papierze, stronę wojującą, której los jest związany z losem niemieckiej broni.
T00-010