Po udzieleniu gwarancji Polsce Wielka Brytania i Francja rozpoczynają rozmowy z ZSRR, by zbudować wspólny front przeciw Niemcom. Na papierze sojusz 3 mocarstw okrążyłby Rzeszę i odstraszył ją od ataku na wschodzie.
Lecz negocjacje utykają. Przez obóz zachodni biegnie kilka linii podziału: wartość bojowa Armii Czerwonej, osłabionej czystkami, budzi spory; komunizm wywołuje dawną nieufność w części klasy rządzącej. Przede wszystkim Moskwa żąda gwarancji na wypadek „agresji pośredniej” wymierzonej w państwa bałtyckie – pojęcie, które Sowieci chcą rozumieć szeroko, a którego skutki dla suwerenności małych państw poróżniają Londyn i Paryż. Stalin ze swej strony podejrzewa, że Zachód chce go pchnąć do samotnej walki z Niemcami.
Dylemat Londynu jest jasny. Czy dążyć do sojuszu z ZSRR bez zastrzeżeń, wysyłając do Moskwy negocjatora wysokiej rangi i ustępując w sprawie gwarancji, których żąda Stalin? Prowadzić te rozmowy ostrożnie i powoli, ograniczając rangę wysłanników? A może zrezygnować z ZSRR i oprzeć się wyłącznie na Polsce i Zachodzie? Czasu jest mało, a Berlin obserwuje.
Rząd brytyjski podtrzymał ostrożne i powolne rozmowy, z nieufności: prowadził negocjacje bez przekonania i pośpiechu, wysyłał do Moskwy dyplomatów drugiego szeregu i odmawiał ustępstw w sprawie państw bałtyckich. Chamberlain głęboko nie ufał komunizmowi i wątpił w wartość bojową Armii Czerwonej. Ta oziębłość, w połączeniu z wzajemną nieufnością, przekonała Stalina, że Zachód nie chce – lub nie może – zapewnić mu bezpieczeństwa, którego szuka. Gdy rozmowy tkwiły w martwym punkcie, Mołotow pozostawiał otwarte inne drzwi – te do Berlina. Powolność Zachodu latem 1939 roku należy do czynników, które umożliwiły sierpniowe odwrócenie sojuszy. Po stronie sowieckiej ta oziębłość utwierdzała przekonanie, że tylko porozumienie z Berlinem da bezpieczeństwo i natychmiastowe zyski.
T00-021