Jesienią 1940 roku reżim Vichy wprowadza w życie swoją „Rewolucję Narodową”. 27 września okupant ogłosił w strefie północnej rozporządzenie definiujące Żydów i nakazujące ich spis. W strefie wolnej, gdzie Niemcy nie mają władzy, rząd Pétaina musi z kolei określić swoje stanowisko wobec „kwestii żydowskiej”.
Minister sprawiedliwości , prawnik związany z Action française, pracuje z ministrem spraw wewnętrznych Peyroutonem nad ewentualnym tekstem o wykluczeniu. Taki projekt definiowałby „Żyda” według „rasy”, a nie religii, i mógłby go usunąć ze służby publicznej, nauczania, prasy, radia, kina. Świadectwa pokażą później, w jakim stopniu sam Pétain osobiście ingerował w te prace, zwłaszcza w sprawach sądownictwa i nauczania.
Rząd musi zdecydować o rozmiarze i pochodzeniu tego środka: dostosować się minimalnie do rozporządzenia niemieckiego, podjąć szerszą, samodzielną inicjatywę francuską, albo zrezygnować wobec braku zewnętrznego przymusu. Od tego wyboru zależy, czy Państwo Francuskie zaangażuje się we własną politykę wykluczenia.
Vichy zdecydowało się przyjąć samodzielną, szerszą ustawę francuską na całym terytorium. Statut Żydów został podpisany 3 października 1940 roku (opublikowany w Journal officiel 18 października): obowiązywał w obu strefach, definiował „Żyda” według „rasy” (co najmniej 3 żydowskich dziadków), wykluczał Żydów z wielu zawodów i wprowadzał kwoty. Ustawa z 4 października pozwoliła internować Żydów cudzoziemców w obozach. Historiografia (, ) ustaliła, że to ustawodawstwo było spontaniczną inicjatywą francuską, o którą Berlin nie zabiegał, i że Pétain osobiście interweniował, by je zaostrzyć. Dotknęło dziesiątek tysięcy osób, przygotowało „aryzację” mienia w 1941 roku i uczyniło z francuskiej administracji trybik prześladowań, które doprowadziły do łapanek i deportacji w 1942 roku. Pierwszy statut Żydów stanowi dziś kluczowy dowód własnej odpowiedzialności Vichy za Zagładę.
T05-012