Zmiażdżenie Jugosławii otwiera drogę do ogłoszenia 10 kwietnia 1941 Niezależnego Państwa Chorwackiego (NDH) – państwa satelickiego Osi, powierzonego Ante Pavelićowi i faszystowskiemu ruchowi ustaszy. Rozległe terytorium obejmuje Chorwację, Bośnię i Hercegowinę oraz części Serbii i Słowenii – mozaikę, w której Chorwaci stanowią niewiele ponad połowę ludności.
Ustasze, skrajni nacjonaliści, marzą o „etnicznie czystej Wielkiej Chorwacji”. Tymczasem prawie 2 miliony mieszkańców NDH – mniej więcej jedna trzecia – to prawosławni Serbowie; dochodzą do tego społeczności żydowska i romska. Już w kwietniu reżim wydaje dekrety rasowe wzorowane na dekretach Rzeszy.
Pavelić i jego ministrowie muszą ustalić politykę nowego państwa wobec tych grup ludności, które uznają za obce swojemu projektowi. W kręgach władzy omawia się 3 drogi: włączyć i tolerować te mniejszości w państwie chorwackim; poddać je prawnym prześladowaniom i wysiedleniom; albo dążyć do ich wyniszczenia przez masową przemoc. Ten wybór decyduje o losie milionów ludzi.
Reżim dążył do ich wyniszczenia przez masową przemoc. Program ustaszy wobec Serbów, streszczony przez jednego z ministrów, zakładał zabicie jednej trzeciej, wysiedlenie jednej trzeciej i przymusowe nawrócenie jednej trzeciej. Już w kwietniu i maju 1941 zaczęły się masakry – w Bjelovarze, Blagaju, Glinie, Ljubinju – a Żydów i Romów, zmuszonych od 14 maja do noszenia gwiazdy, łapano w obławach. Powstał system obozów koncentracyjnych (Jasenovac, Stara Gradiška), w których mordy, często dokonywane białą bronią, osiągnęły skrajne okrucieństwo. Latem 1941 zamordowano dziesiątki tysięcy Serbów; w sumie ludobójstwo ustaszy pochłonęło setki tysięcy serbskich, żydowskich i romskich ofiar. Terror z kolei podsycał opór – serbskich czetników i komunistycznych partyzantów Tity – i otworzył w Jugosławii wojnę domową w samym środku wojny.
T07-010