Pod koniec maja 1940 kampania francuska zamienia się w klęskę. W kotle, który wokół Dunkierki nieustannie się kurczy, setki tysięcy żołnierzy alianckich – Brytyjski Korpus Ekspedycyjny i silne jednostki francuskie – zostają przyparte do morza, pod ogniem niemieckiej artylerii i atakami nurkujących maszyn Luftwaffe. Operacja Dynamo, rozpoczęta 26 maja, rzuca na kanał La Manche wszystko, co pływa: niszczyciele, promy, trawlery i flotyllę „małych statków” kursujących do plaż i z powrotem.
Tymczasem w pierwszych dniach z ewakuacji korzystają w bardzo nierównym stopniu obaj sojusznicy, a po stronie francuskiej narasta gorycz. W Paryżu, gdzie zbiera się Najwyższa Rada Sojusznicza, Churchill staje naprzeciw Paula Reynauda i generała Weyganda, którzy naciskają na brytyjskiego premiera, by nie porzucał wojsk francuskich na piasku. Stawka sięga daleko poza logistykę: rozstrzyga się tu sama trwałość sojuszu i honor Wielkiej Brytanii w oczach partnera stojącego na krawędzi załamania.
Czas natomiast nie podlega negocjacjom. Każda godzina ewakuacji okupiona jest zatopionymi okrętami i utraconymi ludźmi; pierścień obrony się kurczy, lotnictwo wroga panuje na niebie i nikt nie wie, ile nocy przyczółek jeszcze wytrzyma. Churchill musi zdecydować w ciągu kilku godzin.
31 maja 1940, wobec Reynauda i Weyganda, Churchill rozstrzygnął na rzecz ewakuacji na równych zasadach: Brytyjczycy i Francuzi mieli odpływać „ramię w ramię” (arm in arm), a wojska brytyjskie miały wejść w skład ariergardy osłaniającej zaokrętowanie. Operacja Dynamo pozwoliła ostatecznie ewakuować około 338 000 ludzi, w tym około 123 000 żołnierzy francuskich. Gest ten przypieczętował sojusz w godzinie próby i trwale zapadł w pamięć. Wielu Francuzów, którzy wylądowali w Anglii, zostało jednak wkrótce odesłanych do Francji – na własną prośbę lub z konieczności operacyjnej – i podczas klęski w czerwcu 1940 trafiło do niewoli; los ten nie umniejszył symbolicznego znaczenia decyzji.
T03-183