Okupacja Pragi 15 marca 1939 roku zniweczyła politykę appeasementu Neville’a Chamberlaina, który jeszcze niedawno uważał horyzont międzynarodowy za „pogodny”. 2 tygodnie później krążą alarmujące pogłoski: Niemcy mogą zwrócić się przeciw Polsce, a nawet uderzyć z zaskoczenia.
Chamberlain musi pilnie na nowo określić stanowisko Wielkiej Brytanii. Udzielić Polsce jednostronnej gwarancji – to odstraszyć Hitlera, ostrzegając go, że agresja oznaczałaby wojnę z Wielką Brytanią, ale też oddać Warszawie decyzję o wciągnięciu Londynu w konflikt kontynentalny, na teatrze działań, na którym Wielka Brytania niemal nic nie może zrobić militarnie.
Ma przed sobą 3 drogi. Udzielić Polsce stanowczej, natychmiastowej gwarancji, co oznaczałoby całkowite zerwanie z appeasementem? Dalej szukać rozwiązania negocjowanego, unikając automatycznych zobowiązań? A może uzależnić wszelką gwarancję od wielkiego sojuszu obejmującego najpierw ZSRR, silniejszego militarnie, lecz politycznie kłopotliwego? W tej decyzji, podejmowanej w ciągu kilku dni, ważą się wiarygodność Wielkiej Brytanii i pokój w Europie.
Chamberlain udzielił Polsce stanowczej, natychmiastowej gwarancji: 31 marca 1939 roku oświadczył w Izbie Gmin, że jeśli niepodległość Polski zostanie zagrożona, a Warszawa uzna opór za sprawę żywotną, Wielka Brytania udzieli jej „wszelkiej pomocy, jaka będzie w jej mocy”; Francja przyłączyła się do tej gwarancji. Po latach appeasementu był to spektakularny zwrot. Historycy do dziś spierają się o tę gwarancję: czy był to konieczny gest odstraszenia wobec dyktatora, czy „czek in blanco”, militarnie niemożliwy do wyegzekwowania, który uzależniał pokój Wielkiej Brytanii od decyzji Warszawy? Tak czy inaczej, to na niej opierało się zobowiązanie, które doprowadziło Londyn do wypowiedzenia wojny 3 września 1939 roku, po inwazji na Polskę.
T00-061