, premier od 10 maja, ma 4 czerwca przemawiać w Izbie Gmin. Operacja Dynamo kończy się tego samego ranka: 338 226 ludzi przewiezionych z Dunkierki. Przemówienie musi jednocześnie dokonać 3 delikatnych rzeczy – ogłosić sukces ewakuacji, nie pozwalając uwierzyć w zwycięstwo, przygotować opinię publiczną na bliski upadek Francji i utrzymać linię przyjętą pod koniec maja w Gabinecie Wojennym: żadnych negocjacji z Hitlerem.
Churchill wie, że słuchają także inni. Roosevelt dał mu prywatnie do zrozumienia, że poprze go „wszelkimi środkami poza wojną”. W samym jego rządzie lord Halifax, zwolennik sondowania możliwości mediacji, pozostaje ministrem spraw zagranicznych; spójność gabinetu jest krucha.
Premier dopracował swój tekst. Pytanie nie brzmi, czy mówić prawdę o klęsce – zrobi to – lecz na czym oprzeć zakończenie: na honorze należnym Francji, na determinacji Imperium czy na bezpośrednim apelu do Nowego Świata.
Churchill postawił na flotę i Imperium – „nigdy się nie poddamy” – aż Nowy Świat przyjdzie z odsieczą. Zakończenie – „będziemy walczyć na plażach (…) nigdy się nie poddamy”, rozwinięte nadzieją, że „Nowy Świat z całą swoją potęgą i siłą wyruszy na ratunek” – wygłoszono 4 czerwca 1940 roku. Ostatni fragment, pozornie zwrócony ku Imperium, był w rzeczywistości zakodowanym apelem do Ameryki. Przemówienie, trwające około 36 minut, nie zostało tego dnia nadane przez radio (fragmenty odczytał w wieczornym dzienniku spiker BBC; Churchill nagrał je dopiero w 1949 roku), ale jego zapis trwale wpłynął na opinię publiczną. Przypieczętowało brytyjską odmowę jakichkolwiek negocjacji i wyznaczyło moralne ramy oporu na nadchodzące miesiące Blitzu.
T04-005