1 września 1939 roku Bank Polski musi zabezpieczyć blisko 80 ton złota w sztabach i monetach – większość rezerw państwa polskiego. Jego utrata skazałaby finansowo każdy przyszły rząd na uchodźstwie.
W nocy z 4 na 5 września 1939 roku skarbce warszawskie zostają opróżnione pod bombami, a złoto rusza na wschód pod kierunkiem pułkownika Adama Koca. Operacją, wspólnie z majorem Henrykiem Floyar-Rajchmanem, kieruje 47-letni , były minister skarbu (1929–1931), obecnie publicysta. Jego żona , pierwsza polska mistrzyni olimpijska, zwyciężczyni w rzucie dyskiem na igrzyskach w Amsterdamie w 1928 roku, należy do załogi konwoju zrekwirowanych autobusów i ciężarówek, który wiezie ponad 1 200 skrzyń ze złotem.
Zgromadzone 8 września w Łucku złoto dociera 12 września do Śniatynia, na granicy rumuńskiej, wymykając się Luftwaffe. Wieczorem 13 września zostaje załadowane do pociągów, które 15 września docierają do Konstancy nad Morzem Czarnym. Brytyjski konsul zarekwirował tam tankowiec Eocene pod banderą brytyjską, by zabrać ładunek.
Matuszewski, który po przekroczeniu granicy objął kierownictwo konwoju, musi zdecydować, dokąd go skierować.
Matuszewski obiera kurs na Francję, głównego sojusznika, by złożyć złoto w Banku Francji. Eocene opuszcza Konstancę i 16 września zarzuca kotwicę w Stambule; za zgodą władz tureckich złoto zostaje przeładowane do specjalnego pociągu, który jedzie przez Turcję i Ankarę, wjeżdża do Syrii i około 23 września dociera do Bejrutu, kontrolowanego przez Francuzów. Ładunek zostaje tam rozdzielony między krążownik Émile Bertin i 2 francuskie kontrtorpedowce, które wyładowują go w Tulonie. 5 października 1939 roku złoto spoczywa w skarbcach Banku Francji w Nevers, w sejfie wynajętym przez Polaków, pod zwierzchnictwem rządu na uchodźstwie. W czerwcu 1940 roku, gdy klęska Francji jest bliska, zostaje załadowane w Lorient na krążownik Victor Schœlcher, dociera do Casablanki, a potem do Dakaru i ostatecznie trafia pod kontrolę Vichy, do fortu w Kayes, około 800 km w głąb lądu. Polacy odzyskują je dopiero w styczniu 1944 roku, z niedoborem ponad 10%, którego nigdy nie wyjaśniono; potem złoto zostaje rozdzielone między Nowy Jork, Ottawę i Londyn. Matuszewski umiera w Nowym Jorku w sierpniu 1946 roku, Konopacka na Florydzie w 1989 roku. Ewakuacja polskiego złota pozostaje jedną z najśmielszych operacji logistycznych wojny.
T01-040