W Chinach zjednoczony front nacjonalistów Czang Kaj-szeka (Kuomintang) i komunistów Mao Zedonga, zawarty dla walki z japońskim najeźdźcą, nigdy nie przestał być sojuszem nieufności. Sukcesy komunistycznej partyzantki – jak ofensywa Stu Pułków w 1940 roku – niepokoiły Czanga nie mniej niż Japończyków: ujawniały wzrost rywala, z którym po wojnie trzeba będzie się liczyć.
Na początku stycznia 1941 roku tarcia przeradzają się w dramat w południowym Anhui. Komunistyczna , wezwana przez Kuomintang do przegrupowania na północ od Jangcy, przenosi swoją kwaterę główną; jej kolumny zostają jednak okrążone przez wojska nacjonalistyczne o znacznej przewadze liczebnej.
Kierownictwo komunistyczne z Mao na czele musi zdecydować o odpowiedzi na atak „sojusznika”: rozkazać okrążonym oddziałom przebijać się z bronią w ręku, ryzykując zagładę i otwarte zerwanie zjednoczonego frontu; szukać kompromisu, by uratować ludzi i zachować fasadę sojuszu antyjapońskiego; albo wykorzystać agresję politycznie, by zdyskredytować Czanga w oczach kraju i opinii międzynarodowej.
Wydarzenia wyprzedzają wszelką decyzję: okrążone siły Nowej 4 Armii zostają rozbite w ciągu kilku dni (4–13 stycznia 1941) – tysiące zabitych, jej dowódca trafia do niewoli, komisarz polityczny ginie. Mao stawia wówczas na wykorzystanie polityczne: głośno piętnuje „zdradę” Kuomintangu, natychmiast odtwarza Nową 4 Armię pod nowym dowództwem i wyciąga z tej klęski wojskowej wielką korzyść polityczną, przedstawiając komunistów jako prawdziwych patriotów zaatakowanych od tyłu. Incydent w południowym Anhui oznacza koniec jakiejkolwiek realnej współpracy obu obozów: zjednoczony front jest już tylko fikcją, a chińska wojna domowa, zawieszona przez japońską inwazję, odtąd tli się już jawnie aż do jej wznowienia w 1946 roku.
T06-013