Liga Narodów, powstała z traktatu wersalskiego w 1919 roku, kona od konferencji monachijskiej w 1938 roku. Nieobecność Stanów Zjednoczonych, których Senat odmówił ratyfikacji w 1920 roku, a potem kolejne wystąpienia Japonii i Niemiec w 1933 roku oraz Włoch w 1937 roku pozbawiły organizację realnego znaczenia. Radziecka inwazja na Polskę we wrześniu 1939 roku, a następnie na Finlandię 30 listopada, stawia ją przed pytaniem egzystencjalnym: czy może działać przeciwko jednemu ze stałych członków swojej Rady?
, premier Finlandii od 2 grudnia 1939 roku, składa oficjalną skargę przeciwko ZSRR już 3 grudnia. Nadzwyczajne Zgromadzenie Ligi zbiera się w Genewie od 9 do 14 grudnia 1939 roku. Sekretarz generalny , 60-letni Francuz, były attaché finansowy w Londynie, musi poprowadzić delikatną sesję: ZSRR odmawia wysłania jakiejkolwiek delegacji i potępia „faszystowską wojnę antyradziecką brytyjskiego imperializmu”.
14 grudnia Rada głosuje za wykluczeniem ZSRR – pierwszym w historii Ligi Narodów. Za głosuje 7 państw: Wielka Brytania, Francja, Belgia, Egipt, Republika Dominikańska, Związek Południowej Afryki i Boliwia; nikt nie jest przeciw, a pozostałych 8 członków Rady wstrzymuje się od głosu lub jest nieobecnych. Wykluczenie zostaje więc uchwalone przez zaledwie 7 z 15 członków Rady.
W instytucji już w dużej mierze zdyskredytowanej Avenol musi natychmiast zdecydować, jak postąpić po tym głosowaniu.
Avenol ogranicza się do minimalnej komunikacji i zarządzania technicznego. Oficjalny komunikat jest wstrzemięźliwy, bez żądania konkretnych sankcji. Liga Narodów nie organizuje żadnego embarga gospodarczego ani dostaw broni dla Finlandii – faktyczne dostawy pochodzą od poszczególnych państw (Szwecji, Francji, Wielkiej Brytanii), poza ramami Ligi. Organizacja nie ma już żadnej władzy operacyjnej. Avenol poda się do dymisji w lipcu 1940 roku, po upadku Francji; zastąpi go Irlandczyk Sean Lester, który będzie utrzymywał konającą organizację do 1946 roku, gdy zostanie ona formalnie rozwiązana na rzecz ONZ. Wykluczenie ZSRR z 14 grudnia 1939 roku pozostaje aktem symbolicznym, bez praktycznych następstw. Ma jednak znaczenie historyczne: po raz pierwszy mocarstwo zostaje ukarane przez organizację międzynarodową za agresję na suwerenne państwo. Na ten precedens powoła się w latach 1990–1991 Rada Bezpieczeństwa ONZ w rezolucji 660 przeciwko Irakowi.
T02-004