, lat 62, rządzi Łotwą od autorytarnego zamachu stanu w 1934 roku – rozwiązał parlament (Saeimę), a od 1936 roku łączy funkcje premiera i prezydenta Republiki. Reżim osobisty, bez masowych represji, agrarny i nacjonalistyczny. Ludność liczy 1,9 miliona mieszkańców, w tym 25 % mniejszości (Rosjanie, Niemcy, Żydzi, Polacy). Armia łotewska: 25 000 ludzi w służbie czynnej, kiepskie wyposażenie.
Po podpisaniu traktatu sowiecko-estońskiego 28 września 1939 roku Moskwa wywiera podobny nacisk na Rygę. 1 października łotewski minister spraw zagranicznych zostaje wezwany do Moskwy przez Mołotowa. Ultimatum: podpisać traktat o pomocy wzajemnej analogiczny do estońskiego, z rozmieszczeniem sowieckich baz wojskowych (25 000 ludzi).
Podobnie jak Päts w Estonii, Ulmanis nie ma żadnego wyjścia militarnego. Wielka Brytania odmawia jakichkolwiek gwarancji (Lord Halifax prywatnie wskazuje, że nie można wysłać Royal Navy na Bałtyk). Niemcy już oddały państwa bałtyckie Moskwie. Litwa się waha, ale nie może interweniować.
4 października łotewska Rada Ministrów rozpatruje sytuację. 3 ministrów (zwłaszcza , minister propagandy) broni symbolicznego oporu. Większość, pod wodzą Muntersa, opowiada się za natychmiastowym podpisaniem, by zyskać na czasie. Ulmanis rozstrzyga rankiem 5 października.
Ulmanis podpisuje, ogłaszając publicznie ludności łotewskiej, że to „zwycięstwo dyplomatyczne”, które ocala niepodległość. 5 października 1939 roku Munters podpisuje w Moskwie łotewsko-sowiecki traktat o pomocy wzajemnej. 25 000 żołnierzy sowieckich zostaje rozmieszczonych w rejonie Liepāja, Ventspils i Pitrags. 6 października Ulmanis przedstawia w Radiu Ryga porozumienie jako „zwycięstwo łotewskiej dyplomacji”. Kontrolowana przez reżim prasa świętuje to wydarzenie. Przez 8 miesięcy nominalna suwerenność Łotwy jest respektowana. Jednak, podobnie jak w Estonii i na Litwie, ultimatum z 16 czerwca 1940 roku narzuca rząd prosowiecki. Ulmanis powołuje nowy gabinet pod kierownictwem Augustsa Kirhenšteinsa (mikrobiologa, profesora Uniwersytetu Łotwy). Sfałszowane wybory odbywają się 14–15 lipca 1940 roku. Łotwa zostaje włączona do ZSRR jako Łotewska SRR 5 sierpnia 1940 roku. Ulmanis zostaje aresztowany przez NKWD 22 lipca 1940 roku, wywieziony do Stawropola, potem do Krasnowodzka (Turkmenia). Umiera we wrześniu 1942 roku w sowieckim szpitalu więziennym, nie zobaczywszy już Łotwy. Przywrócony pamięci publicznej po odzyskaniu niepodległości przez Łotwę (1991): jego pomnik zostaje wzniesiony w Rydze w 2004 roku. Jego decyzja z 1939 roku pozostaje sporna – realizm czy kapitulacja?
T01-067