Kiedy Wehrmacht zajmuje na początku lipca 1941 roku Lwów (po ukraińsku Lwiw, po niemiecku Lemberg), wielkie miasto Galicji, odkrywa tam zbiorowe mogiły kilku tysięcy więźniów rozstrzelanych przez wycofujące się radzieckie NKWD. Wieść o tych radzieckich masakrach wstrząsa miastem, i tak już targanym ostrymi napięciami narodowościowymi.
Na miejscu jest , wspierana przez ukraińskie milicje nacjonalistyczne, które weszły do miasta. Podobnie jak w Kownie, miejscową urazę można podsycić propagandą, która usiłuje utożsamić Żydów z komunizmem. Ciała więźniów NKWD leżą na widoku, gotowe do wystawienia na pokaz, a gniew tłumu się tli.
Organizatorzy muszą zdecydować o formie wybuchu przemocy: wywołać pogrom, przedstawiając Żydów jako winnych zbrodni NKWD, i pozostawić go miejscowym pomocnikom; samemu przeprowadzić egzekucje wymierzone w notabli i inteligencję; albo zwlekać w oczekiwaniu na instrukcje. Decyzja zapada w mieście, w którym nakładają się na siebie nienawiści narodowościowe, świeży radziecki terror i ideologia nazistowska.
Okupanci decydują się wywołać pogrom, obarczając Żydów odpowiedzialnością za zbrodnie NKWD. Od 1 do 4 lipca 1941 pogromy – kierowane przez i w dużej mierze wykonywane przez ukraińskich pomocników – pochłaniają około 4 000 żydowskich ofiar, poniżanych, bitych i zabijanych pod pretekstem odkrytych mogił NKWD. Druga fala („dni Petlury”) nastąpi pod koniec lipca. Równolegle 4 lipca Niemcy mordują polskich profesorów uniwersytetu. Lwów ilustruje mechanizm masakr lata 1941 roku: okupant wykorzystuje radzieckie zbrodnie i napięcia narodowe, by zapoczątkować pozornie spontanicznymi „pogromami” eksterminację, którą potem sam organizuje i systematyzuje. Niemiecka odpowiedzialność za wywołanie i kierowanie tymi mordami jest dziś udowodniona.
T08-011