Generał dowodzi wojskami amerykańskimi i filipińskimi na Luzonie, gdy 14 Armia generała Masaharu Hommy naciera od zatoki . 80 000 pospiesznie zmobilizowanych żołnierzy filipińskich ustąpiło z plaż w niespełna 48 godzin, co przekreśliło zakład MacArthura, który postawił na obronę wybrzeża. , stolica i węzeł logistyczny, jest teraz odsłonięta; decyzję trzeba podjąć, zanim japońskie kolumny pancerne odetną drogi na południe.
Przed MacArthurem otwierają się 3 drogi. Dawny plan , przygotowywany od lat, przewidywał dokładnie taką sytuację: opuścić Manilę bez walki, ogłosić ją miastem otwartym, by oszczędzić cywilów, i wycofać wszystkie siły na półwysep oraz na wyspę-twierdzę , gdzie miałyby się bronić do czasu nadejścia posiłków z Hawajów lub z Kalifornii. Z kolei obrona Manili ulica po ulicy pozwoliłaby opóźnić nieprzyjaciela i ochronić ogromne składy żywności i amunicji zgromadzone w mieście, ale naraziłaby 600 000 cywilów na walki uliczne, a garnizon na okrążenie i zniszczenie. Istnieje wreszcie trzecia możliwość: kontratak na przyczółki w zatoce , by zrzucić Hommę z powrotem do morza, zanim jego dywizje w pełni się rozwiną.
Odwrót na według WPO-3 to manewr przewidziany w planach z okresu sprzed wojny, ale wymaga doskonałej koordynacji kolumn krzyżujących się na zatłoczonych drogach i zostawia Japończykom składy, które mogłyby wyżywić garnizon przez miesiące. Kontratak jest kuszący, lecz bardzo ryzykowny wobec armii, która w ciągu kilku godzin przełamała obronę. Obrona Manili wreszcie poświęciłaby miasto, a wraz z nim wszelką szansę na zorganizowane przetrwanie.
MacArthur ogłasza Manilę miastem otwartym 26 grudnia 1941 i rozkazuje odwrót na . Pod względem wojskowym manewr się udaje, lecz w pośpiechu składy żywności i paliwa zostają porzucone albo zniszczone niecałkowicie. Głodujący i pozbawiony posiłków garnizon Bataanu broni się do 9 kwietnia 1942, po czym kapituluje – to największa kapitulacja w dziejach amerykańskich sił zbrojnych. Ocalali przechodzą marsz śmierci z Bataanu. MacArthur, ewakuowany w marcu 1942 na rozkaz prezydenta Roosevelta, składa swoją historyczną obietnicę: „I shall return”, czyli „wrócę”. Dotrzymuje słowa w październiku 1944.
T10-023