54-letni jest jednym z największych historyków francuskich, współzałożycielem szkoły Annales i profesorem Sorbony. Zmobilizowany jako kapitan sztabowy i przydzielony do służb tyłowych 1 Armii, przeżył klęskę od środka: chaos rozkazów, odwrót bez kierownictwa, ewakuację spod Dunkierki, powrót do Francji przez Anglię.
Zdemobilizowany w Guéret w połowie lipca, postanawia spisać na gorąco, w ciągu kilku tygodni, swoją analizę katastrofy. Przyszła książka będzie nosić tytuł „Dziwna klęska”. Bloch wie, że nie będzie mógł jej opublikować: tekst pozostanie w szufladzie, tym bardziej że antysemickie ustawodawstwo Vichy, które uderzy w Żydów już w październiku, zagraża mu osobiście.
Pozostaje wybór intelektualny historyka: jaką główną tezę postawić w swoim świadectwie? Wskazać zdradę elit, intelektualną niezdolność dowództwa, które zatrzymało się na 1918 roku, czy moralne załamanie całego społeczeństwa francuskiego? Analiza, którą przyjmie, wyznaczy sposób odczytywania klęski na pokolenia.
Bloch za główną przyczynę uznaje intelektualną niezdolność dowództwa do myślenia o nowoczesnej wojnie, choć uwzględnia też inne czynniki. Centralną tezę „Dziwnej klęski”, pisanej od lipca do września 1940, streszcza jedno zdanie: „Nasi wodzowie (…) myśleli o tej wojnie przede wszystkim jak historycy (…) w kategoriach przeszłości” – sztab pozostał więźniem schematów z 1918 roku i nie potrafił pojąć tempa wojny zmechanizowanej. Bloch wstępuje do ruchu oporu (ruch Franc-Tireur), w 1944 zostaje aresztowany w Lyonie, poddany torturom, a 16 czerwca 1944 rozstrzelany pod Lyonem. „Dziwna klęska” ukazuje się w 1946 roku: stała się jedną z najczęściej cytowanych analiz klęski 1940 roku i tekstem założycielskim w sprawie odpowiedzialności elit.
T04-054