, 72 lata, z wykształcenia chemik, jest prezydentem Polski od 1926 roku – wybranym przez Zgromadzenie Narodowe w ramach systemu sanacji, który po przewrocie majowym 1926 roku ustanowił . 17 września 1939 roku, po inwazji sowieckiej, przekracza granicę rumuńską wraz z rządem Sławoja Składkowskiego. Zgodnie z polsko-rumuńskim traktatem z 1921 roku Rumunia miała zapewnić polskiemu rządowi swobodny tranzyt do Francji. Lecz 18 września, pod naciskiem francuskim (rząd Daladiera obawia się, że Mościcki, związany z sanacją, zaszkodzi wizerunkowi Polski wśród aliantów) i niemieckim, rumuński minister spraw zagranicznych ogłasza, że wszyscy członkowie rządu polskiego zostaną internowani na terytorium Rumunii.
Mościcki zostaje osadzony w areszcie domowym w Bicaz, w Karpatach. Konstytucja kwietniowa z 1935 roku daje mu kluczowe uprawnienie: w razie niemożności sprawowania urzędu prezydent może dekretem wyznaczyć swego następcę. Ten przepis ma zapewnić ciągłość państwa.
25 września Mościcki podpisuje pierwszy dekret, wyznaczając na następcę Bolesława Wieniawę-Długoszowskiego – generała kawalerii, bliskiego przyjaciela Piłsudskiego, od 1938 roku ambasadora Polski we Włoszech. Wieniawa zostaje natychmiast zakwestionowany w Paryżu: Daladier uważa go za „zbyt sanacyjnego”, a Sikorski (który szykuje rząd na uchodźstwie) odmawia sprawowania funkcji pod jego prezydenturą. Bardzo stanowczy nacisk Francji wyraża ambasador .
Mościcki wyznacza następcę do przyjęcia dla Paryża. 29 września 1939 roku dekretem unieważnia wyznaczenie Wieniawy i wskazuje Władysława Raczkiewicza – byłego wojewodę wołyńskiego, polityka umiarkowanego i niezwiązanego z żadnym obozem, akceptowanego przez Paryż. Raczkiewicz składa przysięgę w polskiej ambasadzie w Paryżu 30 września o 11.00. Natychmiast mianuje Sikorskiego premierem. Precedens prawny, który stworzył Mościcki, ma kluczowe znaczenie: pozwala zachować nieprzerwaną ciągłość prawną suwerennej Polski na uchodźstwie – urząd prezydenta na uchodźstwie będzie istniał oficjalnie do 1990 roku, gdy (ostatni prezydent na uchodźstwie) przekaże insygnia konstytucyjne demokratycznie wybranemu Lechowi Wałęsie. Mościcki, zwolniony przez Rumunów pod koniec 1939 roku, zostaje przyjęty w Szwajcarii, gdzie umiera 2 października 1946 roku w Versoix (kanton Genewa). Wieniawa-Długoszowski, zdezawuowany, zostaje ambasadorem w Hawanie, a potem popełnia samobójstwo w Nowym Jorku 1 lipca 1942 roku – epizod często przywoływany jako symbol końca pewnego polskiego świata.
T01-041