Max L., 58 lat, dawny kupiec tekstylny z Frankfurtu, przeszedł przez 8 lat ograniczeń od 1933 roku: przymusową aryzację swojej firmy, zakaz wykonywania zawodu, noc kryształową w 1938 roku. Długo wahał się z emigracją: zatrzymywali go starzy rodzice, korzenie i nadzieja, że burza minie. Jego 2 synów wyjechało do Palestyny w 1939 roku; on, żona i szwagierka zostali.
Tego październikowego wieczoru w jego skrzynce na listy ląduje wezwanie z Gestapo. Dokument nakazuje rodzinie stawić się 15 października o godzinie 8:00 w Großmarkthalle, hali targu hurtowego, z bagażem o wadze 50 kilogramów i 50 reichsmarkami. Nagłówek wspomina o przeniesieniu do zbiorowego miejsca pracy na Wschodzie. W dzielnicy krążą pogłoski: jedni myślą o zwykłym obozie pracy, inni o Polsce, nikt nie wie dokładnie.
Max może usłuchać rozkazu i stawić się z rodziną, jak niemal wszystkie wezwane rodziny; poszukać kryjówki u zaufanego znajomego nie-Żyda, narażając go na ryzyko denuncjacji; albo jeszcze spróbować dotrzeć do Szwajcarii tajnymi szlakami, za resztę pieniędzy, które mu zostały.
Niemal wszystkie wezwane rodziny się podporządkowują. 19 października 1941 roku pierwszy transport frankfurckich Żydów opuszcza Dworzec Wschodni: ponad 1 100 osób w zwykłych wagonach osobowych, do getta w Łodzi. W listopadzie i grudniu odchodzą kolejne transporty. Większość deportowanych z tych pierwszych transportów nie przeżywa kolejnych 18 miesięcy: jedni umierają z głodu w gettach, a deportowani do Łodzi giną w 1942 roku w ośrodku zagłady w Chełmnie nad Nerem. Frankfurcka gmina żydowska, jedna z najstarszych w Niemczech, przestaje istnieć. Około 1 400 frankfurckich Żydów przeżywa wojnę, w ogromnej większości dzięki małżeństwom mieszanym lub życiu w ukryciu.
T09-077