ma 19 lat. Urodził się w Berlinie w żydowskiej rodzinie rosyjskiego pochodzenia, musiał przerwać studia z grafiki i pracuje jako robotnik w fabryce zbrojeniowej. Nosi żółtą gwiazdę, żyje na obniżonych przydziałach kartkowych i pod zakazami, z miesiąca na miesiąc coraz surowszymi.
Od października 1941 roku berlińscy Żydzi odjeżdżają transportami na „Wschód”: do Łodzi, Rygi, Mińska, a potem do okupowanej Polski. 13 czerwca 1942 roku Cioma miał zostać deportowany razem z rodzicami i babką. Jego praca w przemyśle zbrojeniowym, uznana za przydatną dla wysiłku wojennego, zapewniła mu odroczenie, a rodzice wyjechali bez niego. Nikt w społeczności żydowskiej nie wie na pewno, co czeka na końcu podróży, ale nieliczne wieści, które docierają, są przerażające.
To odroczenie jest tylko chwilą wytchnienia, którą można cofnąć, gdy tylko fabryka przestanie go potrzebować. Następna lista transportowa może zawierać jego nazwisko.
musi zdecydować: pozostać w ewidencji, zdać się na odroczenie i stawić się w dniu, gdy nadejdzie wezwanie, w nadziei, że „przesiedlenie” jest prawdziwe; zdjąć gwiazdę i zniknąć w mieście jak „U-Boot”, bo tak nazywa się Żydów, którzy zeszli do podziemia w samym sercu Rzeszy; albo spróbować dotrzeć do szwajcarskiej granicy, ryzykując aresztowanie po drodze.
zszedł do podziemia w Berlinie wkrótce po deportacji rodziców, gdy stracił pracę: zdjął gwiazdę, przybrał fałszywe tożsamości i pracował, razem z 2 innymi ukrywającymi się Żydami, w pracowni w dzielnicy , wynajętej przez podstawione osoby. Wykorzystując swój zawód grafika, został fałszerzem i wytworzył setki dokumentów tożsamości, które pomogły przeżyć innym tropionym Żydom. Jego rodzice zostali zamordowani latem 1942 roku: ojciec w Majdanku, matka w Sobiborze. W 1943 roku, po tym jak jego towarzyszy wydała , szukało go : jesienią uciekł do Szwajcarii na rowerze, przebrany za żołnierza, z książeczką wojskową i przepustką, które sam sfałszował, i przekroczył granicę koło . Prawdziwym znaczeniem „ewakuacji na Wschód” była eksterminacja: niemal wszyscy Żydzi deportowani z Berlina zostali zamordowani. Spośród około 6 500 Żydów, którzy zeszli w Berlinie do podziemia, do końca wojny przeżyło tylko około 1 700.
T10-064