Kapitulacja, o której zdecydował 28 maja 1940 bez zgody swoich ministrów, wywołuje natychmiastowy kryzys między królem a jego rządem, kierowanym przez Huberta Pierlota i przebywającym za granicą. Król postanowił zostać w kraju jako więzień; rząd chce natomiast kontynuować wojnę u boku aliantów.
Rząd na uchodźstwie staje przed wyborem o fundamentalnym znaczeniu. Publicznie potępić króla, napiętnować jego kapitulację jako błąd i oświadczyć, że odtąd to rząd, i tylko on, uosabia belgijską prawowitość w tej wojnie. Opowiedzieć się za królem i jego decyzją w imię jedności narodowej. Albo grać na zwłokę, unikając otwartego zerwania, w nadziei na późniejsze wyjaśnienie sytuacji.
Stawką jest sama prawowitość państwa belgijskiego: kto przemawia w imieniu Belgii – uwięziony król czy wolny rząd? Odpowiedź zadecyduje o miejscu Belgii w obozie aliantów i otworzy trwałe pęknięcie narodowe – „kwestię królewską” – które sięgnie daleko poza samą wojnę.
Rząd Pierlota publicznie potępia króla i jego kapitulację: już 28 maja 1940, z Francji, odcina się publicznie od kapitulacji króla i deklaruje wolę kontynuowania wojny; Pierlot i jego ministrowie udają się następnie do Londynu, gdzie reprezentują wolną Belgię u boku aliantów. To zerwanie między uwięzionym królem a prawowitym rządem otwiera „kwestię królewską”, która będzie zatruwać belgijskie życie polityczne przez ponad dekadę, aż po referendum (1950) i abdykację Leopolda III na rzecz syna Baldwina (1951). Wybór z 1940 roku, wyraźnie oddzielając walczącą Belgię od uwięzionego monarchy, zachowuje międzynarodową prawowitość państwa, ale trwale dzieli kraj.
T04-094