Rankiem 10 maja 1940 roku Niemcy najeżdżają neutralną Belgię. W Brukseli król ma uosabiać reakcję kraju. Jego ojciec, król Albert, zapisał się w pamięci narodowej jako „Król-Rycerz”, który w 1914 roku osobiście stanął na czele armii i stał się symbolem belgijskiego oporu.
Leopold ma do wyboru kilka postaw. Może sam objąć naczelne dowództwo nad armią, idąc śladem ojca, by porwać za sobą naród i wpływać na prowadzenie operacji. Może podzielić dowodzenie z generałami, zachowując swobodę działania suwerena. Może też zdać się na sztab i rząd, ograniczając się do roli konstytucyjnej i symbolicznej i pozostawiając wojskowym kierowanie bitwą.
Ten wybór nie jest błahy. Stając się wodzem, król wiąże swój los z losem armii – także w razie klęski i kapitulacji, gdy jego pozycja mogłaby postawić go w konflikcie z rządem, który mógłby kontynuować walkę z zagranicy. Konstytucyjnie odpowiedzialność ponoszą ministrowie, ale na polu walki pytanie, kto dowodzi i na jakiej podstawie, zaciąży na całej 18-dniowej kampanii.
Leopold objął naczelne dowództwo nad armią belgijską, oświadczając, że staje na jej czele „jak jego ojciec w 1914 roku, z taką samą ufnością i taką samą wiarą”. Ta postawa zespoliła go z żołnierzami podczas 18-dniowej kampanii, ale doprowadziła go też 28 maja do samodzielnej decyzji o kapitulacji i o pozostaniu z armią, zamiast udać się za rządem na uchodźstwo. Zerwanie między królem a ministrami, zapoczątkowane już w połowie maja, przerodziło się w długą i gorzką powojenną „kwestię królewską”. Wiążąc swój los z losem armii, Leopold postawił na szali znacznie więcej niż bitwę 1940 roku.
T03-091