Tuż po rozpoczęciu inwazji Belgię, a następnie Francję ogarnia psychoza „piątej kolumny”. Wszędzie krążą plotki: o spadochroniarzach przebranych za zakonnice albo żandarmów, o szpiegach, którzy strzałkami na polach wskazują kolumny wojsk, o dywersantach zatruwających studnie. Błyskawiczny upadek Eben-Emael, zdobytego przez wojska powietrznodesantowe, nagle nadaje wszystkim tym lękom realny kształt.
W terenie od żandarmów, żołnierzy i cywilów wymaga się natychmiastowej reakcji. Jesteś belgijskim żandarmem, zasypanym zgłoszeniami. Możesz na najmniejszą plotkę aresztować i przeszukać każdego podejrzanego – cudzoziemca, podróżnego z wątpliwymi dokumentami, kogoś o dziwnym zachowaniu – by zapobiec realnemu zagrożeniu infiltracją. Możesz też zwlekać i sprawdzać, ryzykując, że prawdziwy agent się prześlizgnie. Możesz wreszcie zdać się wyłącznie na drogę służbową, choć jest wolniejsza.
Niebezpieczeństwo jest podwójne: można przeoczyć prawdziwą infiltrację albo ulec zbiorowej panice i uderzyć w niewinnych. Za każdym zgłoszeniem może kryć się prawdziwy agent – albo bezpodstawny strach, którego w pośpiechu nie sposób zweryfikować. Zbyt szerokie działania grożą samowolnymi aresztowaniami i tragicznymi pomyłkami; zwlekanie grozi tym, że infiltracja się wymknie.
W panice maja 1940 zdecydowanie przeważyły aresztowania i przeszukania na każde zgłoszenie: aresztowano tysiące osób, „podejrzanych” maltretowano, a kilku cywilów – także belgijskich uchodźców – zastrzelili francuscy żołnierze, biorąc ich za agentów piątej kolumny. Niemal wszystkie te alarmy okazały się bezpodstawne: „piąta kolumna” 1940 roku była przede wszystkim zjawiskiem zbiorowej paniki, spotęgowanej przez propagandę i tempo niemieckiego natarcia. Psychoza skłoniła też władze belgijskie do masowego internowania „podejrzanych”, z których niektórzy skończyli tragicznie w Abbeville.
T03-107