(Samoobrona) to organizacja paramilitarna utworzona z etnicznych Niemców (Volksdeutsche) mieszkających w przedwojennej Polsce. Od wiosny 1939 roku przygotowują ją dyskretnie Abwehra II (Canaris) i Volksdeutsche Mittelstelle (VoMi): tajne uzbrojenie, szkolenie do operacji „policyjnych”. Do 1 września około 80 000 Volksdeutschów jest zmobilizowanych w tajnych komórkach w Polsce, zwłaszcza na Pomorzu, w Kraju Warty i na Górnym Śląsku.
Oficjalnie zostaje utworzony 8 września 1939 roku dekretem Heinricha Himmlera jako organizacja pomocnicza SS. Jego szefem na polskim Pomorzu jest SS-Standartenführer , lat 38, arystokrata z Brandenburgii. Dowodzi bezpośrednio 25 000 ludzi rozproszonych w lokalnych oddziałach.
Oficjalne zadanie: utrzymanie porządku na terytoriach okupowanych. Rzeczywiste zadanie: mordowanie „wrogów Rzeszy” wskazanych w Sonderfahndungsbuch Polen, „czystka etniczna” polskich i żydowskich elit. Alvensleben musi jeszcze określić swobodę, jaką zostawi lokalnym dowódcom oddziałów: ścisły nadzór hierarchii SS, z mordami nakazywanymi wyłącznie przez przełożonych i kontrolowanymi listami; wyrachowana powściągliwość, by unikać kompromitujących obrazów; albo szeroka swoboda działania w terenie.
Alvensleben daje wolną rękę lokalnym dowódcom: osobiste i zbiorowe porachunki są dozwolone. Od 8 września do 30 listopada 1939 roku jest odpowiedzialny, według szacunków IPN, za 20 000–30 000 mordów na Polakach i Żydach na polskim Pomorzu. Jego lokalne oddziały prowadzą drobni przywódcy spośród Volksdeutschów – często rzemieślnicy, nauczyciele, miejscowi właściciele ziemscy, którzy osobiście znali swoich polskich sąsiadów i żywili wobec nich urazy – a ci mają szeroką swobodę w załatwianiu osobistych i zbiorowych porachunków. Najlepiej udokumentowane masakry: las piaśnicki (12 000–14 000 ofiar, październik 1939 – luty 1940), Mniszek (10 000 ofiar), Karolewo (1 800 ofiar), Szpęgawsk (7 000 ofiar). Mordy odbywają się w grupach po 30–50 osób, bez procesu, w dołach wykopanych poprzedniego dnia. Wiosną 1940 roku, po najbardziej aktywnej fazie zbiorowej przemocy, zostaje oficjalnie rozwiązany (dekret z 26 listopada 1939 roku, skuteczny od wiosny 1940 roku) – jego członkowie zostają wchłonięci przez Gestapo, Schupo lub Allgemeine SS. W 1941 roku Alvensleben trafia na okupowaną Ukrainę jako szef SS i policji w Czernihowie, a następnie na Krymie. Po wojnie unika sprawiedliwości, ucieka do Argentyny, gdzie umiera w 1970 roku pod fałszywą tożsamością. Jego nazwisko nigdy nie pojawia się w Norymberdze. jest dziś uważany przez historyków (, ) za główne narzędzie ludobójstwa niepaństwowego w okupowanej Polsce, gdzie „spontaniczna” przemoc sąsiadów zostaje wykorzystana instrumentalnie przez władzę nazistowską.
T01-073