Generał trzyma w swoich rękach los Moskwy. Od tygodni operacja pcha niemieckie kolumny pancerne aż pod przedmieścia stolicy sowieckiej – na mniej niż 30 kilometrów od wież Kremla. Ale na początku grudnia zamarza w miejscu: termometr spada do –30°C, silniki odmawiają rozruchu, żołnierze owinięci w letnie płaszcze kopią w twardej jak żelazo ziemi. Natarcie zamieniło się w agonię.
W tym samym czasie kluczowa informacja zmieniła układ sił. Agent , zakonspirowany w Tokio, potwierdził, że Japonia skieruje swoją ekspansję ku południowemu Pacyfikowi, a nie ku Syberii. uznał zagrożenie na Wschodzie za zażegnane: zaprawione w boju dywizje syberyjskie, wyposażone na wielkie mrozy, są potajemnie wyładowywane wzdłuż frontu. Żukow dysponuje teraz masą manewrową, o której nieprzyjaciel nie ma pojęcia.
Otwierają się 3 drogi. Żukow może bez zwłoki rozpocząć wielką kontrofensywę ze świeżymi rezerwami i uderzyć w nieprzyjaciela w chwili, gdy jest u kresu sił; może przeciwnie, umocnić linie i oszczędzić dywizje syberyjskie na ofensywę wiosenną, gdy odwilż pozwoli na szerszy manewr; może wreszcie ograniczyć się do lokalnych kontrataków i odciążyć najbardziej zagrożone odcinki, nie angażując rezerw w ogólny wysiłek. Żukow spędza noc, ważąc każdą z opcji; zbliża się świt 5 grudnia.
Żukow uderza w nocy z 5 na 6 grudnia 1941 roku na froncie o długości ponad 1 000 km. W ciągu kilku tygodni zostaje odrzucony o 100–250 km. To pierwsza wielka strategiczna porażka Niemiec w tej wojnie: mit niezwyciężoności Wehrmachtu upada, jest uratowana, a ZSRR pokazuje, że potrafi odzyskać inicjatywę. Wojna na Wschodzie nie potrwa kilku miesięcy – będzie trwać jeszcze 3,5 roku.
T10-015