W lipcu i sierpniu 1941 roku, po japońskiej okupacji południowej części Indochin Francuskich, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i rząd holenderski na uchodźstwie zamrażają japońskie aktywa i ogłaszają embargo, które odcina Japonię od zaopatrzenia strategicznego – w pierwszym rzędzie od ropy naftowej, której archipelag sprowadzał około 80% ze Stanów Zjednoczonych. Podobnie jest z kauczukiem: prawie 90% pochodzi z Malajów Brytyjskich i Holenderskich Indii Wschodnich.
Decyzja zapada na konferencjach cesarskich i łącznikowych. 2 lipca 1941 roku konferencja cesarska zatwierdza „marsz na południe”, nawet za cenę ryzyka wojny. 6 września kolejna konferencja wyznacza termin: jeśli dyplomacja nie doprowadzi do zniesienia embarga do końca jesieni, Japonia przygotuje się do wojny. Droga dyplomatyczna oznaczała istotne wycofanie się z Chin – warunek postawiony przez Waszyngton (nota Hulla), uznany przez armię za nie do przyjęcia. Opcja militarna była wymierzona w „Południowy Obszar Zasobów” (Nanpō): ropę z Sumatry i Borneo, cynę i kauczuk z Malajów. Zamrożenie ambicji oznaczało zgodę na topnienie zapasów ropy.
Pytanie stojące przed rządem cesarskim jest więc jasne: ustąpić, by znieść embargo, zdobyć surowce siłą, czy zrezygnować?
Japonia postanowiła zagarnąć siłą źródła surowców na południu. Po Pearl Harbor (7 grudnia 1941 roku) ofensywa objęła Malaje i Singapur (upadek 15 lutego 1942 roku), a następnie Holenderskie Indie Wschodnie, których kapitulację podpisano w marcu 1942 roku, co dało jej ropę, cynę i kauczuk naturalny. Rachunek strategiczny rozbił się jednak o amerykańską wojnę podwodną, która stopniowo dusiła morskie linie zaopatrzenia: zdobytych zasobów nigdy nie udało się w pełni przewieźć na archipelag. Epizod ten pokazuje, jak zależność od surowców przyspieszyła wejście Japonii do wojny.
T10-005