jest następcą Atatürka na stanowisku prezydenta Turcji od 1938 roku. Weteran wojny o niepodległość lepiej niż ktokolwiek zna cenę konfliktu prowadzonego przez młody i słabo uzbrojony naród. Jego linię wyraża jedno słowo: neutralność.
Tymczasem na początku marca 1941 roku wojna puka do drzwi. 1 marca Bułgaria przystępuje do Paktu Trójstronnego, a Wehrmacht natychmiast przekracza Dunaj i rozmieszcza się na terytorium bułgarskim, aż po przedpole tureckiej Tracji. Londyn, który w tym samym czasie wysadza w Grecji korpus ekspedycyjny, naciska na Ankarę, by dołączyła do wspólnego frontu na Bałkanach.
Obie strony prześcigają się w umizgach. 4 marca ambasador wręcza İnönü osobisty list od Hitlera: Führer zaklina się, że nie ma żadnych planów wobec Turcji, i twierdzi, że trzymał swoje wojska z dala od granicy. Foreign Office ze swej strony mnoży wizyty Anthony’ego Edena w Ankarze, kusząc obietnicą sojuszu i wsparcia materiałowego.
İnönü dysponuje liczną, lecz niedostatecznie wyposażoną armią, otoczoną przez mocarstwa prowadzące wojnę. Czy zmobilizować siły u boku Londynu, grać na zwłokę, negocjując równocześnie z Berlinem i Londynem, czy odpowiedzieć uprzejmie i zachować neutralność?
İnönü pozostał na uboczu i zachował ścisłą neutralność: utrzymał Turcję poza wojną. Edenowi, który przybył bronić sprawy alianckiej, niezmiennie powtarzał, że Turcy nie dołączą do sił brytyjskich w Grecji i wejdą do wojny tylko wtedy, gdy Niemcy zaatakują Turcję bezpośrednio. Kalkulacja była chłodna: źle uzbrojona armia nie miała nic do zyskania na prowokowaniu Wehrmachtu. Niemiecka dyplomacja wykorzystała tę ostrożność; 18 czerwca 1941 roku Ankara podpisała nawet niemiecko-turecki traktat o przyjaźni, 4 dni przed Barbarossą. Turcja pozostała neutralna do lutego 1945 roku, wypowiadając wojnę Osi tylko po to, by znaleźć się wśród założycieli ONZ. Zakład İnönü oszczędził jego krajowi spustoszeń, które dotknęły bałkańskich sąsiadów.
T07-029