Inwazja na ZSRR zmienia układ sił dla Japonii: czy „uderzyć na północ” przeciwko osłabionym Sowietom, czy „ruszyć na południe”, ku bogactwom Azji Południowo-Wschodniej (ropa Holenderskich Indii Wschodnich, kauczuk, cyna)? W lipcu 1941 roku w Tokio odbywają się konferencje cesarskie, które mają rozstrzygnąć o tym kluczowym kierunku, a nad decyzją ciąży groźba starcia z mocarstwami zachodnimi.
Indochiny Francuskie, od 1940 roku pozostające pod japońską kuratelą, są stawką kluczową: zajęcie ich południowej części dałoby Japonii bazy lotnicze i morskie (Sajgon, Cam Ranh), położone idealnie, by zagrozić brytyjskim Malajom, Singapurowi i Holenderskim Indiom Wschodnim. Bezsilne Vichy nie miałoby zbyt wielu możliwości sprzeciwu.
Rząd japoński musi zmierzyć ryzyko: zająć południowe Indochiny, godząc się na prawdopodobne zerwanie z Waszyngtonem i Londynem; ograniczyć się do północy, którą już kontroluje, by nie prowokować Stanów Zjednoczonych; albo wstrzymać ekspansję. Tokio wie, że takie natarcie przekroczyłoby amerykańską czerwoną linię, musi jednak postawić na określoną reakcję Roosevelta, która może sięgnąć aż po całkowite embargo, duszące japońską gospodarkę wojenną.
Japonia postanawia zająć południowe Indochiny, by przygotować ekspansję na południe. Pod koniec lipca 1941 roku jej wojska zajmują południową część Indochin za wymuszoną „zgodą” Vichy. Reakcja Amerykanów jest błyskawiczna i znacznie ostrzejsza, niż przewidywano: już 26 lipca zamraża japońskie aktywa w Stanach Zjednoczonych, a za nim idą Brytyjczycy i Holendrzy, co w praktyce prowadzi do embarga na ropę. Amerykańska ropa pokrywa blisko cztery piąte japońskich potrzeb, a kurek jest odtąd w rękach Waszyngtonu. Pozbawiona zasadniczej części importu ropy, Japonia staje przed fatalnym wyborem: ugiąć się przed amerykańskimi żądaniami (opuścić Chiny) albo zdobyć siłą zasoby południa. To spirala, która prowadzi prosto do Pearl Harbor w grudniu 1941 roku. Zajęcie południowych Indochin jest punktem zwrotnym ku wojnie na Pacyfiku.
T08-019