Latem 1940 roku, gdy rozejmy unieruchomiły Francję, administracja próbuje ocenić skalę exodusu – największego przemieszczenia ludności w historii Europy Zachodniej w XX wieku. Źródła są rozproszone: rejestry prefektur, spisy gminne, raporty kolei SNCF, sprawozdania miast przyjmujących uchodźców (Bordeaux, Tuluza, Pau, Limoges, Périgueux).
Pojawiają się 3 główne niewiadome. Ilu ludzi opuściło swoje domy między majem a czerwcem 1940 roku? Ilu zmarło po drodze – w ostrzałach z powietrza, z wyczerpania, w wypadkach, ilu dzieci się zagubiło? Ilu wróciło do domów przed końcem roku? Oszacowanie rzutuje na zarządzanie powrotami, zaopatrzeniem i pomocą dla rozdzielonych rodzin.
Liczb tym bardziej brakuje, że wielu uciekinierów nigdy nie zarejestrowano, a jesienią część rodzin wciąż pozostaje rozproszona. W kraju zdezorganizowanym administracyjnie ustalenie liczb jest naprawdę trudne. Stawka nie jest tylko statystyczna: chodzi o zmierzenie narodowej traumy, która leży u podstaw pamięci o 1940 roku.
Współczesna historiografia przyjmuje liczbę 8–10 milionów, czyli około jednej piątej ludności: 8–10 milionów ludzi ruszyło drogami na ucieczkę w maju–czerwcu 1940 roku, co ustalił , a potwierdzili i . To największy ruch ludności w Europie Zachodniej w XX wieku. Bilans ofiar jest ciężki, ale trudny do ustalenia: kilkadziesiąt tysięcy zabitych (ostrzały z powietrza, wypadki, wyczerpanie) – szacowanych często na 30 000–50 000 – oraz setki tysięcy dzieci czasowo rozłączonych z rodzicami, z których większość zostanie odnaleziona. Większość uciekinierów wraca do domów jesienią 1940 roku, pod okupacją. Exodus trwale naznacza pamięć zbiorową Francuzów: staje się symbolem załamania z czerwca 1940 roku.
T04-059